Kalın Bağırsak Kanseri (Kolorektal Kanser)

Kanser hücrelerin kontrolsüz çoÄŸalmasıyla ortaya çıkan bir hastalıktır. Ülkemizde kalın bağırsak kanserleri, tüm kanserler içerisinde üçüncü sırada yer almaktadır.

Risk Faktörleri

Kalın bağırsak kanserinin deÄŸiÅŸtirilebilir risk faktörleri ÅŸunlardır:

Aşırı kilolu veya obez olmak
Fiziksel olarak aktif olmamak
Fazla miktarda iÅŸlenmiÅŸ (sosis, salam ve benzeri) veya iÅŸlenmemiÅŸ kırmızı et (sığır, kuzu, karaciÄŸer ve benzerleri) tüketmek
Sigara dahil tütün ürünlerini kullanmak
Fazla miktarda alkol almak

Kalın bağırsak kanserinin deÄŸiÅŸtirilemez risk faktörleri ÅŸunlardır:

YaÅŸ alma: YaÅŸ arttıkça kalın bağırsak kanseri riski artmakta
Kişinin kalın bağırsak polipleri olması
KiÅŸinin inflamatuvar bağırsak hastalığı (Ülseratif kolit veya Crohn hastalığı) olması
KiÅŸinin daha önceden kalın bağırsak kanseri geçirmesi
Ailede kalın bağırsak polipleri veya kalın bağırsak kanseri olması
Kalıtsal bir sendromun olması (ailesel adenomatöz polipozis ve kalıtımsal polipozis dışı kolon kanseri (Lynch sendromu) gibi)
Tip 2 diyabet hastası olması

Belirtiler

Bağırsak alışkanlıklarında ishal-kabızlık gibi deÄŸiÅŸikliklerin olması ve bu deÄŸiÅŸikliklerin birkaç günden uzun sürmesi
Bağırsakların tam boşalmadığı hissi
Dışkıda kan (parlak ya da koyu kırmızı) görülmesi ve/veya dışkı renginde koyulaÅŸma
Karında ÅŸiÅŸkinlik, kramp tarzında aÄŸrı veya gaz ÅŸikâyeti
Bilinen bir neden olmaksızın kilo kaybı
Güçsüzlük ve yorgunluk

Tanı

Genellikle hastalık ilerleyince belirti vermektedir. Bu yüzden tarama, polipleri ve kanseri erken teÅŸhis edebilmek açısından çok önemlidir. Tarama ile kanserleÅŸmemiÅŸ polip halindeki tümörler tespit edilip çıkarılarak kanser geliÅŸmesi önlenir, kanser geliÅŸmiÅŸ olan olgularda ise, erken teÅŸhis ile yaÅŸam süresi ve kalitesi artırılır.

Ülke genelinde kalın bağırsak kanser taramaları; 50-70 yaÅŸ arasında kadın ve erkek nüfusa Kanser Erken TeÅŸhis, Tarama ve EÄŸitim Merkezleri (KETEM), Toplum SaÄŸlığı Merkezleri (TSM), SaÄŸlıklı Hayat Merkezleri (SHM) ve Aile SaÄŸlığı Merkezlerinde (ASM) gaitada gizli kan kiti ile hızlı, pratik ve güvenilir bir ÅŸekilde 2 yılda bir ücretsiz olarak yapılmaktadır. 50-70 yaÅŸ arasında kiÅŸilere, her 10 yılda bir de kolonoskopi ile tarama önerilmektedir.

Ailede kalın bağırsak polipleri, kalın bağırsak kanseri, ülseratif kolit, Crohn Hastalığı ya da kalıtsal polipozis veya polipozis dışı sendrom öyküsü olan bireylerde 40 yaşından itibaren taramaya baÅŸlanmaktadır.

Tedavi

Kalın bağırsak kanserinde cerrahi, ilaç tedavisi (kemoterapi) ve ışın tedavisi (radyoterapi) gibi farklı tedavi seçenekleri uygulanmaktadır.

Korunma

Kalın bağırsak kanserini önlemek için atılması gereken en önemli adımlardan biri tarama olmakla birlikte;

SaÄŸlıklı kiloda kalmak ve bunu sürdürmek
Taze meyve ve sebze ağırlıklı beslenmek
Posa içeriÄŸi yüksek besinlerin tüketimini artırmak. Posa içeriÄŸi en yüksek besinler sırasıyla; kuru baklagiller, tahıllar, sebze-meyvelerdir.
Günde 30-60 dakika orta düzeyde fiziksel aktivite yapmak (tempolu yürüyüÅŸ, bisiklete binme gibi)
Sigara ve alkol kullanmamak