DiÅŸ çürüÄŸü çoÄŸunlukla diÅŸin sert dokusu olan mine, onun altındaki dentin ve kimi zamanda kök yüzeyini örten sert dokunun yıkılması olayıdır. Genellikle karbonhidratlı yiyeceklerin (ÅŸeker, niÅŸasta vb.) , kola ve benzeri ÅŸekerli gazlı içecekler, kek, çikolata vb. özellikle yapışkan gıdaların diÅŸ yüzeyinde uzun süre kalmasıyla oluÅŸmaktadır. Ağızda var olan bakteriler bu gıda artıkları ile beslenmekte ve bu mikroorganizmalar yardımıyla asit üretilmektedir. Bir süre sonra bu asidik ortam diÅŸin sert dokularında yıkıma sebep olup diÅŸ çürüklerini oluÅŸturmaktadır.

Ağızda bulunan bakterilerden oluÅŸan bakteri plağı, ÅŸekerli ve unlu yiyeceklerin ağızda kalan artıklarından asit oluÅŸturabilmektedir. Bu asitler, diÅŸlerin mineral dokusunu çözerek diÅŸin minesinin bozulmasına ve sonuçta da diÅŸ çürüÄŸünün baÅŸlamasına ve diÅŸ hekimlerinin kavite dedikleri oyuklara neden olmaktadırlar.

Kimlerde Daha Çok Çürük Olur?

Åžekerli ve unlu yiyeceklerle bakterilerin buluÅŸması sonucunda çürükler oluÅŸtuÄŸuna göre herkes için bir tehlike var demektir. Ancak beslenmelerinde karbonhidratlı ve ÅŸekerli yiyeceklerin oranı çok yüksek olanlar bir de sularında florür oranı çok düÅŸükse çok daha fazla çürük tehlikesi altındadırlar. Bakteri plağı tarafından oluÅŸturulan asite karşı tükürük doÄŸal bir savunma mekanizması oluÅŸtursa da tek başına çürüÄŸü önleyemez. Tükürük akışını ve miktarını azaltan hastalıklar ya da ilaçlar da çürük oluÅŸumunu hızlandırmaktadırlar.

DiÅŸ ÇürüÄŸü Önlenebilir mi?

Evet.

Sabah kahvaltısından sonra ve akÅŸam yatmadan önce diÅŸlerin fırçalanması ve her gün diÅŸ ipliÄŸinin düzenli kullanılması en etkili yoldur. Yiyecek artıkları en çok diÅŸlerin çiÄŸneme yüzeylerindeki girintilerde ve diÅŸlerin birbirine deÄŸdiÄŸi ara yüzeylerde biriktiÄŸi için, uygun diÅŸ fırçası seçilmelidir
Åžekerli yiyecekleri ana öÄŸünlerde tüketmeye çalışmak ve yemek aralarında bir ÅŸey yememeye gayret etmek de diÄŸer bir önlemdir.
DiÅŸ hekimi kontrollerinin düzenli aralıklarla yapılması çürüÄŸün erken dönemde yakalanması için en iyi yoldur.
Süt DiÅŸlerinin Önemi:

Ağız içinde bulunan diÅŸler süt ve daimi diÅŸler olarak iki gruptur. Süt diÅŸleri toplamda 20, daimi diÅŸler 32 adettir. Toplumda bazen süt diÅŸleri gereksizmiÅŸ gibi yanlış bir kanı oluÅŸmaktadır. Bu yanlış inanışın oluÅŸmasındaki temel neden süt diÅŸlerinin düÅŸüp yerine daimi diÅŸlerin gelecek oluÅŸudur. Oysaki süt diÅŸleri ağızda bulunduÄŸu sürede pek çok görevi de üstlenmektedir. Süt diÅŸlerinin ağızda bulunduÄŸu dönem çocuklukta büyüme ve geliÅŸmenin en aktif olduÄŸu döneme rastlar. Kesme ve öÄŸütme fonksiyonları ile sindirim sisteminin ilk basamağını oluÅŸturan süt diÅŸleri beslenmeyi ve buna baÄŸlı olarak da büyüme ve geliÅŸmeyi etkilerler.Süt diÅŸleri alttan gelen daimi diÅŸlerin dental arktaki yerlerini korurlar. DiÄŸer bir deyiÅŸle doÄŸal yer tutucu görevleri vardır.

Süt DiÅŸi Travmaları:SütdiÅŸi travmaları, sıklıkla okul öncesi dönemde özellikle küçük çocukların dengelerini saÄŸlamakta zorluk çekmeleri nedeni ile görülür. AraÅŸtırmalar, görülme sıklığının %11 ile %30 arasında deÄŸiÅŸtiÄŸini göstermektedir. Bu oranlardaki büyük farklılıkların hekime baÅŸvurma oranının düÅŸük olmasından kaynaklandığı bildirilmiÅŸtir. 1 -3 yaÅŸlarında, fiziksel aktivitenin artması ile doÄŸru orantılı olarak görülme sıklığı artar. Erkek çocukları daha fazla etkilenir. Kalıcı diÅŸlerde travma görülme sıklığının ise %22 oranında olduÄŸu ve 8 -11 yaÅŸ arasında sıklıkla görüldüÄŸü saptanmıştır.

Süt DiÅŸi Travma Tedavileri: Olayın oluÅŸ zamanı diÅŸin etkilenme miktarını ve tedavi planını etkiler. Olayın nerede olduÄŸu tetanoz profilaksisi açısından önemlidir. DiÅŸ travmalarının olası zararlarından korunmak için travma ÅŸekli ve büyüklüÄŸü nasıl olursa olsun eÄŸer bilinç kaybı, kanama, denge kayıpları, baÅŸ aÄŸrısı, kusma, bulantı, konuÅŸma zorlukları vb. gibi genel saÄŸlık durumu ile ilgili bir problemi yoksa en kısa sürede mutlaka bir diÅŸ hekimine, mümkünse bir çocuk diÅŸ hekimine baÅŸvurulmalıdır.

Süt DiÅŸi Travmalarından Korunmak Ä°çin Neler Yapılmalı: Aileler ve çocuklarla ilgilenen kiÅŸilere düÅŸen birinci görev diÅŸ travmalarına karşı hazırlıklı olmalarıdır. Bu hazırlık acil durumlarda ne yapılması gerektiÄŸinin bilinmesi ve ulaşılacak hekimin belirlenmesini içermektedir. Ayrıca çocuklara, spor yaparken ağız koruyucu aparey ve kask, arabada kemer ve koltuk, evde ise düÅŸmeyeceÄŸi ortamlar saÄŸlanmalıdır. Travma ile diÅŸ hekimine baÅŸvuru arasında geçen süre, tedavinin baÅŸarısını etkileyen birinci nedendir. EÄŸer diÅŸ kırıldıysa ve kırık parça bulunabildiyse, kırık parçayı hemen bir süt içerisine koyarak mümkün olan en kısa sürede (ilk 1 saat içerisinde) diÅŸ hekimine baÅŸvurmak gerekir

Diş aşınmaları:

Hayat boyunca diÅŸlerimiz pek çok kimyasal ve fiziksel etkenlere maruz kalmaktadır. Bunun neticesinde diÅŸlerde çürük, travma ve aşınmalar meydana gelebilmektedir. DiÅŸ aşınmaları abrazyon, atrizyon, abfraksiyon ve erozyondur.

Atrizyon, fonksiyonel veya fonksiyon dışı hareketlerde, arada herhangi bir madde olmadan, diÅŸlerin temasta olduÄŸu bölgelerde, meydana gelen fizyolojik aşınma olarak tanımlanır.

Abrazyon, ağız içerisinde yabancı cisimlerin diÅŸlerle teması sonucu oluÅŸan diÅŸ aşınmasıdır.

Abfraksiyon, sentrik dışı okluzal kuvvetlerin kole bölgesinde yarattığı gerilme kuvvetlerinin neden olduÄŸu kama ÅŸekilli lezyonlardır.

Erozyon, fiziksel veya mikrobik etki olmaksızın, ağza giren asitlerin diş dokusunda yarattığı kayıp olarak tanımlanmaktadır.

Dişeti Hastalıkları (Periodontal Hastalıklar) :

Periodontal hastalıklar diÅŸeti ve diÅŸleri destekleyen diÄŸer dokuları etkileyen iltihabi hastalıklardır. EriÅŸkinlerde diÅŸ kayıplarının %70`inden periodontal hastalıklar sorumludur. Bu hastalıklar erken dönemde teÅŸhis edildiklerinde kolay ve baÅŸarılı bir ÅŸekilde tedavi edilebilirler.

Periodontal hastalıklar diÅŸeti iltihabı (gingivitis) ile baÅŸlar. Yani gingivitis periodontal hastalığın erken dönemidir. Bu dönemde diÅŸetleri kanamalı, kırmızı ve hacim olarak büyümüÅŸtür. Erken dönemde çok fazla rahatsızlık vermeyebilir. Tedavi edilmezse hastalık periodontitise ilerleyerek diÅŸeti ve diÅŸleri destekleyen çene kemiÄŸinde geriye dönüÅŸsüz hasar oluÅŸturabilir.

Periodontitis periodontal hastalıkların daha ilerlemiÅŸ bir safhasıdır. DiÅŸleri destekleyen diÄŸer dokularla birlikte çene kemiÄŸinde de hasar oluÅŸur. Hastalık ilerledikçe diÅŸler sallanmaya baÅŸlar, hatta çekime gidebilir.