KOAH [Kronik (Müzmin) Obstrüktif (Tıkayıcı) AkciÄŸer Hastalığı] nefes yollarında mikroplarla oluÅŸmayan bir iltihaplanmaya baÄŸlı oluÅŸan ilerleyici bir akciÄŸer hastalığıdır.

Bu hastalık ne sıklıkta görülür ?

KOAH, tüm dünyada önemli bir halk saÄŸlığı sorunu olmasına karşın, kamuoyu tarafından yeterince bilinmeyen bir hastalıktır. KOAH’ın görülme sıklığı 40 yaÅŸ üstü yetiÅŸkinlerde %15-20’dir. Bir diÄŸer deyiÅŸle toplumumuzda 40 yaÅŸ üstü her 5 kiÅŸiden birinde KOAH vardır. Oysa 10 KOAH hastasının sadece biri doktora baÅŸvurmuÅŸ ve doÄŸru tanı alabilmiÅŸtir. Bu durumda, ülkemizde bulunan 3-5 milyona yakın KOAH`lı hastanın sadece 300-500 bini kendisinde hastalık olduÄŸunu bilmektedir.

KOAH tehlikeli bir hastalık mıdır ?

Küresel Hastalık Yükü Çalışması verilerine göre, KOAH yılda 2.9 milyon ölüme neden olmaktadır. Günümüzde tüm dünyada 3. ölüm nedeni haline gelen KOAH, tüm ölümlerin de %5.5’inden sorumludur. Türkiye’de solunum sistemi hastalıkları en sık görülen 3. ölüm nedenidir ve bu ölümlerin %61.5’i KOAH nedeniyledir. Toplumun KOAH konusunda yeterli bilgiye sahip olmaması, hastalığın erken tanısını ve etkin tedavisini güçleÅŸtirmektedir.

KOAH neden olur ? Kimlerde Görülür ?

KOAH geliÅŸimi için tüm dünyada en yaygın görülen risk faktörü sigara dumanıdır. Sigara içenler, içmeyenlere göre, daha fazla solunumsal ÅŸikayetlere, daha fazla solunum fonksiyon kaybına ve daha yüksek KOAH ölüm oranlarına sahiptirler. DiÄŸer tip tütün kullanımı (pipo, puro, nargile vb.) ve çevresel tütün dumanı da KOAH geliÅŸimine katkıda bulunmaktadır. KOAH geliÅŸiminde genetik risk faktörlerinin rolü henüz çok iyi aydınlatılamamış olmasına raÄŸmen, saÄŸlıkta eÅŸitsizlik, özellikle biyomas (odun, tezek, kök benzeri yakıt) kullanımına ikincil iç ortam hava kirliliÄŸi ve tozlu-dumanlı iÅŸyerlerinde çalışmanın en önemli çevresel risk faktörleri olduÄŸu bilinmektedir. Son yıllarda önemi giderek vurgulanmaya baÅŸlayan ‘fiziksel aktivitede azalma, hareketsizlik’ de artık bir risk faktörü olarak kabul edilmektedir.

KOAH’lı bir hastanın ÅŸikayetleri nelerdir ?

KOAH’da en sık görülen yakınmalar nefes darlığı, öksürük ve balgam çıkarmadır. Sigara içen kiÅŸiler öksürük ve balgamı kanıksarlar ve bu nedenle doktora baÅŸvurmazlar. Nefes darlığı nedeniyle fizik aktivitede azalma ortaya çıkar. Eforda nefes darlığı çeken kiÅŸi, yol yürümek istemez, günlük iÅŸlerini azaltır, markete gitmeye çekinir ve zamanla evden çıkmamayı tercih eder hale gelir. Bu ÅŸekilde giderek artan fiziksel aktivite azalması, hastanın yaÅŸam kalitesini bozarak hastalığın ilerlemesine neden olur, sakatlık ve ölüme yol açar.

Yirmi yıl boyunca izlenen KOAH’lı olgularda haftada iki saat ve daha fazla yürüyüÅŸ yapan hastalarda hem KOAH nedeniyle hastaneye baÅŸvurularda hem de bu hastalık nedeniyle ortaya çıkan ölüm oranlarında %30-40 azalma saptanmıştır. Bu nedenle, hem bu hastalığın önlenmesi hem de ilerlemesinin engellenmesinde ‘fiziksel aktivitenin arttırılması gerekmektedir.

KOAH tanısı nasıl konur ?

KOAH`ın tanısı, basit ve aÄŸrısız bir test olan “nefes ölçüm testi” ile kolayca konabilmektedir. KOAH’ın erken tanısı, hastalığa baÄŸlı sakatlık ve ölüm oranlarını azaltacaktır. Bu nedenle, 40 yaÅŸ üstü, sigara içmiÅŸ ya da içmekte olan ve/veya meslek icabı ya da çevresel ortam gereÄŸi tozlu ortamlarda bulunan kiÅŸilerde müzmin seyirli öksürük, balgam ve nefes darlığı yakınmalarından en az birinin bulunması halinde kiÅŸinin bir göÄŸüs hastalıkları hekimi tarafından görülüp ”nefes ölçüm testini” yaptırması gerekir.

KOAH’ın tedavisi mümkün müdür ?

KOAH ilerleyici bir hastalık olmasına karşı önlenebilir ve tedavi edilebilir bir hastalıktır. KOAH’lı bir hastanın yapması gereken ilk iÅŸ sigarayı bırakmak amacıyla hekime baÅŸvurmasıdır. Sigara bağımlılığı tedavi edilebilen bir hastalıktır. Bunun dışında, diÄŸer zararlı toz ve dumandan uzak durulması, grip ve zatürre aşılarının yapılması ve nefes yoluyla alınan ilaç tedavisinin yanı sıra fiziksel aktivitenin önerilmesi ve uygulanmasının saÄŸlanması; hem hastalık geliÅŸimi, hem hastalığın ilerlemesi ve kötü sonuçlarının önlenmesinde önemli bir adımdır. Yeterli bir fiziksel aktivite için ağır egzersizlere gerek yoktur, haftanın çoÄŸu günleri yapılan orta yoÄŸunluktaki fiziksel aktivite yeterlidir. Herkesin yapabileceÄŸi bir aktivite olan yürüyüÅŸ, düzenli fiziksel aktivitenin saÄŸladığı hemen tüm yararları saÄŸlayabilmektedir.