Osteoartrit (OA) esas olarak eklem kıkırdağı, bunun yanı sıra ligamanları(baÄŸları) ve altındaki kemiÄŸi de etkileyen dejeneratif (hasarlayıcı) bir eklem hastalığıdır. Bu yapılardaki bozulma zamanla aÄŸrı ve eklem hareketlerinde kısıtlanmaya neden olmaktadır. Önceden yaÅŸlanmanın doÄŸal bir sonucu olarak düÅŸünülürken, son dönemde eklem yapısı, genetik, mekanik güçler ve diÄŸer diz içi baÄŸ hasarları gibi bir çok faktörün etkileÅŸimi ile oluÅŸtuÄŸu düÅŸünülmektedir.

Sıklık ve Risk Faktörleri

Osteoartrit en sık görülen eklem hastalığıdır. GeliÅŸmekte olan ülkelerde engelliliÄŸe en sık neden olan on hastalıktan biridir. YaÅŸlanma ile iliÅŸkilidir ve 40 yaşından sonra baÅŸlar. Özellikle diz ve eller olmak üzere, eklemlerde meydana gelen osteoartrit kadınlarda daha yaygın ve ÅŸiddetlidir. Kadınlar özellikle menopozdan sonra daha fazla risk taşırlar. Hormonların kıkırdak doku üzerine olumlu etki yaptığına dair çalışmalar vardır. AÄŸrılı eklemler genellikle hava koÅŸullarına karşı hassastır.

YaÄŸmurdan önce olduÄŸu gibi, ısı azalmaları ve atmosfer basıncının düÅŸmesi kiÅŸinin aÄŸrı eÅŸiÄŸini azalttığı için hastaların aÄŸrılarının ÅŸiddetinin artmasına neden olabilir. Bu da, osteoartritli kiÅŸilerin yaÄŸmuru nasıl tahmin ettiÄŸini ve eklem aÄŸrılarının neden nem ile baÄŸlantılı olduÄŸunu açıklamaktadır.

Osteoartrit özellikle 60 yaÅŸ üzeri olanlar
Aşırı kilosu bulunanlar
Eklem hastalığı geçirenler
Eklemin etkilendiÄŸi yaralanmalara maruz kalanlar
Ekleme yönelik cerrahi müdahale yapılanlar
Doğumsal eklem hastalıkları olanlar
Mesleki olarak eklemlerini aşırı ve uzun süre zorlayanlarda osteoartrit (eklem kireçlenmesi) riski daha fazladır.
Belirtiler

Osteoartritle ilgili olarak en sık rastlanan bazı belirtiler şunlardır:

Bir yada iki eklemde ağrı ve sertlik veya katılık hissi,
Hareket sırasında eklemden kıtırtı şeklinde ses gelmesi,
Eklemin genişlemesi, deforme olması,
Bazı durumlarda şişlik,
*Bu yakınmalar yavaÅŸ yavaÅŸ ortaya çıkar ve eklemin kullanılması ile kötüleÅŸir.

Osteoartrit herhangi bir eklemde geliÅŸebilirse de bazı eklemlerin hastalıktan etkilenmeye daha yatkın oldukları bilinmektedir. Boyun, bel, kalça, el parmakları, diz ve ayak parmakları osteoartritten en çok etkilenen eklemlerdir.

Tanı

Osteoartrit tanısı klinik ve radyolojik bulgulara dayanarak konulur. Osteoartrit hastalığını düÅŸündüren belirtileri olan kiÅŸinin, konunun uzmanı hekim tarafından öyküsü alınır, kas iskelet sistemi muayenesi yapılarak, sorunlu eklemin radyolojik incelemesi ve gerekli laboratuvar testleri uygulanarak eklem sorununun osteoartritten mi yoksa baÅŸka bir nedene baÄŸlı olduÄŸu araÅŸtırılır. Bu incelemeler ile kesin tanı konulamıyor ise veya ekleminizde osteoartrit yanında eÅŸlik eden baÅŸkaca bir sorunun varlığından ÅŸüpheleniliyor ise daha ileri tetkikler de gerekebilir. ÖrneÄŸin; Manyetik Rezonans Görüntüleme (MRI) veya Nükleer Tıp incelemeleri uygulanabilir.

Tedavi

Osteoartrit tedavisinde amaç semptomları azaltmak, engellilik geliÅŸimini önlemek, yaÅŸam kalitesini arttırmaktır. OA tedavisi kiÅŸinin gereksinimlerine ve yaÅŸam tarzına göre uyarlanmalıdır. Tedavi günlük yaÅŸamda eklemleri korumaya yönelik deÄŸiÅŸiklikler yapmakla baÅŸlar. Egzersiz önemlidir. Kilo vermek eklemlere binen yükü azaltacağından tedaviye yardımcı olacaktır. AÄŸrıyı azaltmak için sıcak veya soÄŸuk uygulamalar, ağızdan ve/veya bölgesel olarak uygulanan ilaçlar ve çeÅŸitli Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon (FTR) yöntemleri uygulanabilmektedir. Kaplıca tedaviside aÄŸrının iyileÅŸtirilmesinde bir seçenek olabilir. Bu tedavilerden sonuç alınamazsa eklemlere yapılacak enjeksiyonlar veya cerrahi yaklaşımlar aÄŸrıdan kurtulmaya ve günlük yaÅŸamı sürdürmeye yardımcı olacaktır.

Eklemleriniz korumak için:

Dik durmaya çalışınız. Dik duruÅŸ boyun, bel, kalça ve diz eklemlerini korur.
Tezgâh yüksekliklerini öne eÄŸilmenize gerek kalmayacak ÅŸekilde ayarlayınız.
Alçak sandalye oturup kalkarken diz ve kalçaya fazla yük binmesine neden olur.
Kolçaklı ve yüksek sandalye tercih ediniz.
AÄŸrılıkları yerden gövdenize yakın tutarak kaldırınız.
Yerden herhangi bir ÅŸey alırken dizlerinizi bükerek eÄŸiliniz.