Bir aşı, bağışıklık sistemini virüsler veya bakteriler gibi patojenleri tanımak ve bunlarla mücadele etmek için eÄŸiterek çalışır.  Bir bağışıklık tepkisini tetiklemek için patojenden belirli moleküllerin vücuda girmesi gerekir.

Bu moleküllere antijen denir ve tüm virüs ve bakterilerde bulunurlar. Bu antijenleri vücuda enjekte ederek, bağışıklık sistemi onları düÅŸman istilacılar olarak tanımayı, antikor üretmeyi ve gelecek için hatırlamayı güvenli bir ÅŸekilde öÄŸrenebilir. Bakteri veya virüs yeniden ortaya çıkarsa, bağışıklık sistemi antijenleri hemen tanır ve patojen yayılıp hastalığa neden olmadan çok önce agresif bir ÅŸekilde saldırır.

Toplum Bağışıklığı Zorunluluğu
Aşılar sadece bireysel düzeyde iÅŸe yaramaz, tüm popülasyonu korurlar. Yeterince insan aşılandığında, bir hastalık salgını için fırsatlar o kadar azalır ki, aşılanmamış insanlar bile bundan faydalanır. Esasen, bir bakteri veya virüs, bir dayanak oluÅŸturmak için yeterli uygun konakçıya sahip olmayacak ve sonunda tamamen ölecektir. Bu fenomene " sürü bağışıklığı " veya "toplum bağışıklığı " denir ve bir zamanlar yıkıcı olan hastalıkların her bireye aşı yapılmasına gerek kalmadan tamamen ortadan kaldırılmasını saÄŸlamıştır.

Öne Çıkan Çevrimiçi Programlar
Bu çok önemlidir, çünkü bebekler, küçük çocuklar, yaÅŸlılar, ÅŸiddetli alerjisi olan kiÅŸiler, hamile kadınlar veya bağışıklık sistemi zayıf olan kiÅŸiler dahil olmak üzere nüfusun aşılanamayan bir yüzdesi her zaman olacaktır. Toplum bağışıklığı sayesinde bu insanlar güvende tutulur çünkü hastalıkların bir popülasyona yayılma ÅŸansı asla verilmez.

Halk saÄŸlığı yetkilileri ve bilim adamları, sürü bağışıklığını incelemeye ve temel eÅŸikleri belirlemeye devam ediyor; ancak bunun çarpıcı bir örneÄŸi, nüfusun yalnızca %70`lik bir aşılama oranının Hib hastalığını tamamen ortadan kaldırmak için yeterli olduÄŸu Gambiya ülkesidir .

Bununla birlikte, çok fazla insan aşılanmayı bırakırsa, toplum bağışıklığı bozulabilir ve nüfusu salgın riskine maruz bırakabilir. Bu nedenle birçok yetkili ve doktor, yaygın bağışıklamayı bir halk saÄŸlığı zorunluluÄŸu olarak görüyor ve son hastalık salgınlarını aşı eksikliÄŸinden sorumlu tutuyor.

ÖrneÄŸin, 1997`de önde gelen tıp dergisi The Lancet , kızamık aşısı ile otizm arasında bir baÄŸlantı bulduÄŸunu iddia eden bir araÅŸtırma yayınladı. Sonuç olarak, sonraki yıllarda bir milyondan fazla Ä°ngiliz çocuÄŸunun ebeveynleri çocuklarını aşılamama kararı aldı. AraÅŸtırma o zamandan beri tamamen çürütüldü, ancak 1997`de yılda sadece birkaç düzine olan kızamık vakalarının sayısı hızla arttı ve 2011`de 2.000`in üzerine çıktı. Amerika BirleÅŸik Devletleri`nde, doktorlarla birlikte hem kızamık hem de boÄŸmacayı içeren benzer salgınlar meydana geldi ve yetkililer düÅŸük aşı oranlarının bu sonuçlara yol açtığını belirttiler.

Aşı ÇeÅŸitleri
Aşıların anahtarı, kiÅŸinin aynı anda hastalanmasına neden olmadan antijenlerin vücuda enjekte edilmesidir. Bilim adamları bunu yapmanın birkaç yolunu geliÅŸtirdiler ve her yaklaşım farklı bir aşı türü yarattı .

Canlı Zayıflatılmış Aşılar: Bu tür aşılar için virüs veya bakterinin daha zayıf, asemptomatik bir formu vücuda verilir. Zayıfladığı için patojen yayılmayacak ve hastalığa neden olmayacak, ancak bağışıklık sistemi yine de antijenlerini tanımayı öÄŸrenecek ve gelecekte savaÅŸmayı bilecektir.

Avantajları: Bu aşılar vücuda gerçek canlı patojenleri soktuÄŸu için, bağışıklık sistemi için mükemmel bir simülasyondur. Dolayısıyla canlı atenüe aşılarla sadece bir veya iki doz  ömür boyu bağışıklık ile sonuçlanabilir.
Dezavantajları: Canlı patojenler içerdiklerinden, canlı zayıflatılmış aşılar, patojenin güçlenip hastalığa neden olma riski olduÄŸundan, kemoterapi veya HIV tedavisi gören kiÅŸiler gibi bağışıklık sistemi zayıf olan kiÅŸilere verilmez. Ek olarak, zayıflamış patojenin ölmemesi için bu aşıların her zaman buzdolabında saklanması gerekir.

Spesifik Aşılar:
Kızamık
Kabakulak
Kızamıkçık (MMR kombine aşı)
SuçiçeÄŸi 
Grip 
Rotavirüs

Ä°naktive Aşılar: Bu aşılar için belirli virüs veya bakteriler ısı veya kimyasallarla öldürülür ve ölü hücreleri vücuda verilir. Patojen ölmüÅŸ olsa bile, bağışıklık sistemi antijenlerinden gelecekte onun canlı versiyonlarıyla nasıl savaÅŸacağını öÄŸrenebilir.

Avantajları: Canlı atenüe aşılarda olduÄŸu gibi patojeni öldürme riski olmadığından bu aşılar dondurularak kurutulabilir ve kolayca saklanabilir. Ayrıca, virüs veya bakterinin hastalığa neden olan formuna geri dönüÅŸme riski olmadan daha güvenlidirler.
Dezavantajları: Virüs veya bakteri öldüÄŸünden,  zayıflatılmış bir virüs kadar etkili  deÄŸildir. Bu nedenle, vücudu kendini savunmak üzere eÄŸitmek için genellikle birkaç doz ve "güçlendirici atış" gerekir.

Spesifik Aşılar:
Çocuk felci (IPV)
Hepatit A
Kuduz

Alt birim/eÅŸlenik Aşılar: Bazı hastalıklar için bilim adamları, vücuda enjekte edildiÄŸinde bağışıklık sistemini hastalığa neden olmadan tepki vermesi için eÄŸitebilen patojenden belirli bir protein veya karbonhidratı izole edebilirler.

Avantajları: Bu aşılar ile hastada advers reaksiyon olasılığı çok daha düÅŸüktür, çünkü vücuda tamamı yerine sadece bir kısmı veya orijinal patojen enjekte edilir.
Dezavantajları: Bağışıklık sistemini eÄŸitmek için patojendeki en iyi antijenleri belirlemek ve ardından bunları ayırmak her zaman mümkün deÄŸildir. Bu ÅŸekilde sadece belirli aşılar üretilebilir.

Spesifik Aşılar:
Hepatit B
Grip
Haemophilus Grip Tip B (Hib)
BoÄŸmaca (DTaP kombine aşılamanın bir parçası)
pnömokok
Ä°nsan Papilloma Virüsü (HPV)
meningokokal

Toksoid Aşılar: Bazı bakteriyel hastalıklar zararlı kimyasallar veya toksinler salgılayarak vücuda zarar verir. Bu bakteriler için bilim adamları, formaldehit ve su karışımı kullanarak bazı toksinleri "devre dışı bırakabilir". Bu ölü toksinler daha sonra güvenli bir ÅŸekilde vücuda enjekte edilir. Bağışıklık sistemi, ortaya çıkmaları halinde canlı toksinlerle savaÅŸmak için ölü toksinlerden yeterince iyi öÄŸrenir.

Spesifik Aşılar:
Difteri
Tetanos
Konjuge Aşılar: Hib hastalığındakiler gibi bazı bakteriler, antijenlerini kamufle eden ve genç bağışıklık sistemlerini kandıran bir dış ÅŸeker molekülü kaplamasına sahiptir. Bu sorunu aÅŸmak için bilim adamları, baÅŸka bir tanınabilir patojenden gelen bir antijeni, kamufle edilmiÅŸ bakterilerin ÅŸekerli kaplamasına baÄŸlayabilirler. Sonuç olarak, vücudun bağışıklık sistemi ÅŸekerli kamuflajın kendisini zararlı olarak algılamayı öÄŸrenir ve vücuda girerse hemen ona ve taşıyıcısına saldırır.

Spesifik Aşılar:
Haemophilus Grip Tip B (Hib)

DNA Aşıları: Hala deneysel aÅŸamada olan DNA aşıları, bakteri veya virüsün tüm gereksiz kısımlarını ortadan kaldıracak ve bunun yerine patojenin DNA`sının sadece birkaç parçasının enjeksiyonunu içerecektir. Bu DNA zincirleri, bağışıklık sistemine patojenle tek başına savaÅŸmak için antijenler üretme talimatını verir. Sonuç olarak, bu aşılar çok etkili bağışıklık sistemi eÄŸiticileri olacaktır. Ayrıca ucuz ve üretimi kolaydır.

Spesifik Aşılar: Ä°nfluenza ve herpes için DNA aşıları ÅŸu anda insanlar üzerinde test aÅŸamasındadır.
Rekombinant Vektör Aşıları: Bu deneysel aşılar, zararlı bir patojenden DNA`yı vücuda sokmaları, bağışıklık sistemini antijen üretmesi ve hastalığı tanımlaması ve onunla savaÅŸması için eÄŸitmesi bakımından DNA aşılarına benzer. Aradaki fark, bu aşıların, DNA için bir binek veya vektör olarak zayıflatılmış veya zayıflatılmış bir virüs veya bakteri kullanmasıdır. Özünde, bilim adamları zararsız bir patojeni alabilir, onu daha tehlikeli bir hastalığın DNA`sıyla giydirebilir ve vücudu hem tanımak hem de etkili bir ÅŸekilde savaÅŸmak için eÄŸitebilir.

Spesifik Aşılar: HIV, kuduz ve kızamık için rekombinant vektör aşıları ÅŸu anda geliÅŸtirilmektedir.

Kaynak : Publichealth