YaÅŸlanmayla birlikte vücutta meydana gelen deÄŸiÅŸimler yaÅŸlının yaÅŸama ve çevre koÅŸullarına uyumunu azaltmaktadır. YaÅŸlılık dönemine uyum saÄŸlamadaki bedensel ve ruhsal kısıtlılıklar düÅŸme riski, kazalar ve bunlara baÄŸlı sakatlık ve ölüm oranını artırmaktadır. Bu nedenle yaÅŸlının ortama deÄŸil, çevre ve yaÅŸama koÅŸullarının yaÅŸlıya uyarlanarak, yaÅŸlıların yaÅŸam kalitesinin artırılması planlanmalıdır.

YaÅŸlılık döneminde, yaralanmaların çoÄŸunluÄŸunun evde meydana geldiÄŸi; kazaların oluÅŸ nedenleri incelendiÄŸinde ise büyük kısmının, bilgisizlik, tedbirsizlik, ihmal gibi önlenebilir insan hatalarından meydana geldiÄŸi görülmüÅŸtür. Oysa evde yapılacak küçük düzenlemeler ve destekler ile kazalar ve bunlara baÄŸlı yaralanmaların önemli ölçüde azaltılacağı bilinmelidir.

YaÅŸlı güvenliÄŸinde en önemli koruyucu uygulamalardan biri yaÅŸa baÄŸlı olarak ortaya çıkan fizyolojik yetersizlikleri gidermeye yönelik yardımcı araçların (iÅŸitme cihazı, gözlük, baston vb.) saÄŸlanmasıdır. Gözlüklerin camları çizik, kırık olmamalı, temiz olmalı ve çerçevesinin burun üzerine, sapının kulak arkasına tam oturması saÄŸlanmalıdır. Üçayaklı baston ve yürüteç gibi kullanılacak destekler; vücut ağırlığının bir kısmını alır, yer ile temas yüzeyini geniÅŸletir ve dengenin saÄŸlanmasında, düÅŸmelerin önlenmesinde çok yararlıdır.

YaÅŸlı ve birlikte yaÅŸadığı bireyler yaÅŸanan ortamda, düÅŸmeye neden olacak ne kadar risk faktörü olduÄŸunun farkında olmayabilir. YaÅŸlıların bu konuda farkındalığının saÄŸlanması amacıyla güvenlik listeleri hazırlanabilir. Güvenlik listesi evin bir köÅŸesine asılarak yaÅŸlının ve çevresindekilerin bu konuda bilinçlendirilmesi ve belli aralıklarla gözden geçirilmesi saÄŸlanmalıdır. Böylece birçok kaza nedeninin önceden belirlenmesi ve giderilmesine yardımcı olunabilir.

Güvenlik Listesi

Acil telefon numaraları (ambulans, itfaiye, yakın akraba/komşu vb.) her telefona yapıştırılmalıdır.
Rakamları kolayca seçilen telefonlar tercih edilmelidir.
Mümkünse telefonlar her odaya yerleÅŸtirilmelidir. DüÅŸme durumunda yerden uzanabilecek mesafede olmalıdır.
Kapı kolları içerden kolay açılmalı güvenlik açısından dışardan kolay açılmaya izin vermeyecek ÅŸekilde olmalıdır.
Ä°laçlar güvenli, direkt ışık almayan serin yerlerde ve kendi kutularında tutulmalıdır.
Yanlış ilaç kullanımının engellenmesi amacıyla ilaç kutularının üzerine çeÅŸitli uyarıcılar yazılmalıdır.
Zemine kayabilecek özellikte olan halı, kilim vb. serilmemelidir.
Halı, kilim kenarları takılıp, düÅŸmeye ve kaymaya yol açabilecek biçimde veya kıvrılmış durumda olmamalıdır.
Elektrik, telefon ya da her türlü kablo açıkta ve takılmaya, düÅŸmeye yol açabilecek biçimde bırakılmamalıdır.
Yangın riskine neden olabilecek elektrik kablolarının üzerine aşınma ve zedelenmeye yol açacak eÅŸya konmamalıdır.
Elektrik fiÅŸ ve prizleri (topraklı) geceleri acil durumlarda kolayca görünebilecek özellikte (ışınımlı, ışıklı, fosforlu vb.) olmalıdır.
Elektrik kabloları mutfak, banyo gibi su kullanılan alanlarda elektrik çarpmasını önleyici özellikte olmalıdır.
Mümkünse ev ya da çalışma alanlarında yangın alarmı kullanılmalıdır.
Ev zemini, özellikle ıslak alanlar kolayca kayabilecek materyalden yapılmamalı eÄŸer ıslak alanlar kaymaz malzeme ile kaplanmalıdır.
Kullanılmayan, fazlalık ya da dağınıklık yapan eÅŸyalar mümkün olduÄŸu kadar azaltılmalıdır.
Ayak tabanı kaydırmaz terlik ya da ayakkabı giyilmelidir.
Yangın merdiveni ya da acil çıkış kapıları olmalıdır.
YaÅŸlılık döneminde olan bir aile veya kiÅŸinin konut ihtiyacı daha genç aile veya kiÅŸinin ihtiyacından farklılık göstermektedir. Bu amaçla merdiven, antre, mutfak, oturma odası, yatak odası ve banyo-tuvalet gibi mekanlar ile ilgili çözüm önerileri aÅŸağıda sıralanmıştır.

Konut içi düzenlemeler;

Kapı geniÅŸlikleri en fazla 100cm, en az 80 cm olmalıdır. Bütün kapılar eÅŸiksiz olmalıdır. Kapı üzerlerinde kavraması kolay tutma kolları bulunmalıdır. Apartman giriÅŸ sahanlıkları; yeteri kadar aydınlatılmış olmalıdır.
Posta kutusu, kapı zili ve elektrik düzeneÄŸine iliÅŸkin her türlü düÄŸme ve priz yerden en fazla 90-100cm yükseklikte olmalıdır. Karanlıkta görülecek fosforlu düÄŸmeler tercih edilmelidir.

Antre;

Mobilyalar, yaÅŸlıların düÅŸme ve çarpma riskini azaltmak için duvarlar boyunca ve alanın köÅŸesine yerleÅŸtirilmelidir.
Yaşlı bireyin dinlenmesine olanak sağlamak amacıyla kapıya yakın olarak yerleştirilmiş bir oturma yeri bulunmalıdır.
Elbiselerini ve bastonu asmak için kolay ulaşılabilen farklı yükseklikli askılar olmalıdır.
Merdivenler;

Merdivenlerin başında ve sonunda elektrik düÄŸmeleri olmalıdır. Mümkünse hareketli cisme duyarlı (sensörlü) lambalar kullanılmalıdır.
Basamaklar eÅŸit aralıkta ve yükseklikte olmalı ve takılmaya neden oluÅŸturacak çıkıntılar ve uygunsuz basamak uygulamaları (döner merdiven) olmamalıdır.
Tutamaklar ve uzun merdivenlerde dinlenmek için sahanlık olmalıdır.
Merdivenlerin basamak yüksekliÄŸi 14cm, basamak uzunluÄŸu ise 28-30cm’yi geçmemelidir.
Basamaklarda kaymayan malzemeler kullanılmalıdır.
Görme derinliÄŸinde algılama bozukluÄŸuna yol açacak desenli döÅŸemeler, halı ve kilimler kullanılmamalıdır.

Mutfak;

İyi aydınlatma ve havalandırma/baca olanağı bulunmalıdır.
Çalışma tezgahı yeterli yükseklikte ve uzunlukta olmalıdır.
Mutfak dolabının raf yüksekliÄŸi, alta bir ÅŸey koymadan uzanabilmek için, maksimum 150 cm’ olmalı, ideali 140 cm olmasıdır. Alt dolapların minimum raf yüksekliÄŸi 40 cm olmalıdır. Tekerlekli sandalye kullanan yaÅŸlılar için tezgah altı sandalyenin girmesi için boÅŸ olmalıdır.
Masa ayakları düÅŸme ve takılmaları engellemek için dışarıya çıkıntılı olmamalıdır. Masaların kenarları keskin olmamalıdır.
Kullanılan ocak, ÅŸofben gibi araçların düÄŸmelerinin açık ve kapalı konumları belirgin olmalı, rahat görülebilmelidir.
Mutfakta kullanılan elektrikli araçların kabloları lavaboya veya ocaÄŸa yakın olmamalıdır. Ocak ve fırınların yakınında kolayca tutuÅŸabilecek maddeler ve cisimler olmamalıdır.
Doğal gaz kullanılıyorsa alev ya da arıza anında otomatik gaz kesim sistemi olmalıdır.

Yatak Odası;

İyi aydınlatma ve havalandırma olanağı bulunmalıdır.
(Mümkünse) Yatak odası, banyo ve tuvalet birbirine yakın planlanmalıdır.
Sık kullanılan giysi ve eÅŸyalar ulaşılabilecek yerlerde bulunmalı, bu eÅŸyalara tabure/sandalye üzerine çıkmadan kolaylıkla ulaşılabilmelidir.
Giyinirken oturabilecek, kollukları olan sağlam bir sandalye bulundurulmalıdır.
Elbise dolaplarının kapaklarında, kavraması kolay kulpların kullanılması ve kapakların açılmasıyla otomatik yanan lambalar tercih edilmelidir.
Yatak odası mobilyaları, yaÅŸlının tekerlekli sandalye, koltuk deÄŸneÄŸi ya da bastonu ile rahatça dolaÅŸabileceÄŸi ÅŸekilde düzenlenmelidir.
Yataktan kolay ulaşılan mesafede; yatak başı lamba, telefon, bardak, ilaçlar gibi önemli maddeleri koyabilecek küçük sabit masa/ komidin olmalıdır.

Oturma Odası;

Mobilyalar; mekan geniÅŸ, ferah olacak ÅŸekilde yerleÅŸtirilmelidir.
Mobilya döÅŸemeleri kolay yanmayan, kaygan olmayan kumaÅŸlardan yapılmalı, canlı renkler kullanılmalıdır.
Sandalye ve kanepeler saÄŸlam ve güvenli olmalı, çok yüksek ya da çok derin olmamalı, kolaylıkla kalkılabilmelidir.
Elektrik kabloları yürünen alanlarda olmamalı, kenarlarda ve sabitlenmiÅŸ olmalıdır.
Sehpalar orta alanda durmamalı , koltuklar arasına yerleştirilmelidir.
Halılar kaygan, kenarı düÅŸmeye neden olacak ÅŸekilde kalkık, kıvrık olmamalı, görme derinliÄŸini yanıltacak karışık desenli olmamalıdır.

Banyo ve Tuvalet;

Tuvalet, duÅŸ, banyo küveti yakınında tutunma barları bulunmalıdır. Tutunma kolları duvarda yatay eksende iyi sabitlenmiÅŸ olmalıdır. Tutunma barlarının çapı 4- 5 cm olmalı ve zeminden 90- 100 cm yükseklikte yerleÅŸtirilmelidir.
GiriÅŸ ve çıkışlarda düÅŸmelere neden olabileceÄŸinden küvetten kaçınılmalıdır. Oturaklı duÅŸ sistemi tercih edilmelidir.
Armatürler kolay açılır kapanır özellikte olmalıdır.
Elektrikli aletler kullanılmadığı zaman fiÅŸleri prizden çıkarılmalıdır.
Banyoda havalandırma sistemi ve sıcak kaynağı (kazan/soba) güvenliÄŸi olmalıdır.
Banyo dolapları ve havalandırma sistemleri, ulaşılabilecek yükseklikte olmadır.
Banyo kapısı mekanı daraltmamak için dışarıya açılmalıdır.
Banyo zemini kaymaz, ışık ile parlamayan özellikli malzemeden yapılmalı ve döÅŸemeler ıslak bırakılmamalıdır.
Kullanılan fayanslar kaymayan ve pas pas tutucu özellikte olmalıdır.
Zemin ile duvar rengi farklı renklere boyanmalıdır.
Kaymayan terlikler kullanılmalıdır.