Demans; ilerleyici ve ölümcül bir hastalıktır. Hafızada bozukluk, günlük yaÅŸam aktivitelerinde ilerleyici gerileme, çeÅŸitli psikiyatrik semptomlar ve davranış bozukluklarıyla karakterizedir. Alzheimer hastalığı demansın en sık nedenidir.

Ä°nsan BelleÄŸinin Normalden Demansa Kadar Evreleri:

Normal
Basit unutkanlık
Hafif Bellek BozukluÄŸu
Demans

Demans yaÅŸlılarda sık görülen bir sorundur. Hastalık baÅŸlangıçta sinsi bir unutkanlıkla baÅŸlayabileceÄŸinden yaÅŸlılıkta izlenen unutkanlık normal olarak görülmemelidir. Alzheimer ilerleyici bir hastalıktır. Günümüzde mevcut olan ilaçlar ile erken yakalanan vakalarda son noktaya gidiÅŸ süresi uzatılmakta, hastanın öz bakım süresi uzatılıp bakıcı yükü azaltılmaktadır.

Unutkanlığın altından öncelikle sıklıkla modern yaÅŸam tarzının getirdiÄŸi ruhsal sıkıntılar ve hastalıklar (depresyon, anksiyete, uyum bozukluÄŸu gibi) aranmalıdır. Bazı vitamin eksiklikleri (B12 ve folat) ve guatr bezi bozuklukları da unutkanlığa neden olabilir ve araÅŸtırılması gereklidir.

Demans hastaları genel olarak erken, orta ve ileri olmak üzere üç evreye ayrılır. Hastalar zaman içerisinde erken evreden ileri evreye ilerlerler. Evreler arası geçiÅŸ süreleri hastadan hastaya farklılık göstermekle birlikte ortalama 2-5 yıldır. Alzheimer hastalığında baÅŸlangıçta hafif bir unutkanlık vardır. ÖrneÄŸin hasta randevularını, yemeÄŸin altını, bakkaldan alacaklarını unutmaya, namazda rekâtları karıştırma, duaları unutma baÅŸlamıştır. AlışveriÅŸ listesi, yapılacak iÅŸler listesi gibi listeler yapılmaya baÅŸlanır. Zamanla unutkanlık giderek artar ve hasta yeni olayları hiç kaydedemeye baÅŸlar. ÖrneÄŸin beÅŸ dakika önce sorduÄŸu soruyu tekrar tekrar sorabilir. Torunlarının isimlerini unutabilir. KoyduÄŸu eÅŸyaların yerini hatırlamaz.

Demans evrelerinde gözlenen genel özellikler:

Erken Evre

Unutkanlık, kelime bulmada zorluk
KiÅŸilik deÄŸiÅŸikliÄŸi
Hesaplamada zorluklar
Eşyaları kaybetme, yerini karıştırma
Soru veya cümlelerin tekrarı
Kişi, yer ve zaman kavramının karıştırılması

Orta Evre

Bellek kaybında artış
Uygunsuz kelime kullanma
Basit bakım yetenekleri kaybolur
KiÅŸilik deÄŸiÅŸikliÄŸi, gece-gündüz ayırımının kaybı
Uzak akraba, arkadaş hatırlayamama
Ä°letiÅŸim zorluÄŸu
Aşırı sinirlilik, amaçsız gezinme, hayal görme

Ä°leri Evre

Beslenmede yetersizlik
Ä°drar ve dışkı kaçırma
Hareket yeteneğinde kayıp-yatağa bağımlılık
Son dönemde tüm hareket, konuÅŸma ve yeme fonksiyonlarının kaybı.
Demanslı hastalarda unutkanlık dışında davranış bozuklukları da görülebilir. Hastalar daha önceden olmayan bir ÅŸekilde içlerine kapanabilir, isteksiz, ÅŸevksiz görülebilirler. Uykusuzluk veya tam tersi uykuya düÅŸkünlük baÅŸlayabilir. Hastalar uÄŸraÅŸ ve hobilerini terk edebilir. Hasta televizyon seyretmek, kitap gazete okumak, komÅŸuya gitmek gibi daha önce yapılan faaliyetlere ilgisiz kalabilir. Hasta yakınları artık onu tanıyamadıklarından ÅŸikayet ederler (Benim annem böyle deÄŸildi, babam böyle yapmazdı gibi). Eskiden çok güzel yemek yapan kiÅŸi, lezzetsiz yemekler yapabilir. Karmaşık alet kullanımı zorlaşır. Para hesabında güçlük olabilir. Bankamatikten para çekmek, fatura yatırmak hastalar için zor veya yapılamaz iÅŸler haline gelebilir.

Bunlar ile beraber bir takım psikiyatrik bulgular da olabilir. Hastalar olmayan ÅŸeylerden bahsedebilir, onları gördüÄŸünü, iÅŸittiÄŸini söyleyebilir. Akrabaları dahil herkesten ÅŸüphelenmeye baÅŸlar. Yakınlarını hırsızlıkla, kendini aldatmakla suçlayabilir.

Demans Hastasında SaÄŸlığı Koruma Önlemleri:

Düzenli egzersiz
Diğer medikal hastalıkların takibi
Yıllık influenza aşısı, 5 yılda bir pnömokok aşısı
Ağız ve diş hijyeni
Gözlük gereksinimi
Ä°ÅŸitme problemleriyle baÅŸa çıkma

Ä°leri evrede:
Beslenme desteÄŸi
Su ihtiyacının karşılanması
Deri bakımı