Ergenlik; fiziksel, biyokimyasal, ruhsal ve sosyal yönden hızlı büyüme, geliÅŸme ve olgunlaÅŸma süreçleriyle çocukluktan yetiÅŸkinliÄŸe geçiÅŸ dönemidir.Ergenlik çağı 12-18 yaÅŸ grubunu içerir. Ergenlik çağının genellikle kızlarda 10-12, erkeklerde ise 11-14 yaÅŸlar arasında baÅŸladığı kabul edilmektedir.

Ergende beslenmenin önemi

Ergenlik çağında büyüme hızlıdır. Hızlı büyüme ve geliÅŸme ise enerji ve besin öÄŸelerine ihtiyacı arttırır. Gencin artan ihtiyaçlarının karşılanmasında çeÅŸitli sorunlar ortaya çıkabilir. Bu sorunların bir bölümü gencin yaÅŸam ÅŸekliyle, bir bölümü ise bilinçsizlik nedeniyle kazanılan hatalı alışkanlıklarla ilgili olabilir. Sorunların giderilip, gencin saÄŸlıklı büyüme ve geliÅŸmesini saÄŸlayacak beslenme koÅŸullarına kavuÅŸturulmasında ve ileriki yaÅŸamında saÄŸlığını olumlu etkileyecek alışkanlıkların kazandırılmasında aileye, okula ve toplumun diÄŸer kurumlarına önemli görevler düÅŸmektedir.

Ergenlik çağında gözlenen baÅŸlıca deÄŸiÅŸiklikler ÅŸunlardır:

Vücut ÅŸeklinde cinsiyet hormonlarına baÄŸlı deÄŸiÅŸiklikler görülür. Özellikle vücuttaki yaÄŸ dokusunda, kas ve kemik yapısında deÄŸiÅŸiklikler olur. Kız çocuklarda göÄŸüs ve kalçalar belirginleÅŸir. Erkeklerde ise kalçalar küçülür, vücut adaleli ve az yaÄŸlı bir görünüm alır.
Psikolojik deÄŸiÅŸiklikler nedeniyle çocuk aile ile bağımlılığını yitirebilir ve etrafını umursamaz bir davranışa girebilir. Bunun sonucu olarak çocuk ailesinden çok arkadaÅŸlarına yönelir; onlarla birlikte olmak ister. Yemek zamanlarında arkadaÅŸları ile birlikte olmaktan hoÅŸlanır.
Hızlı büyümeye ek olarak gencin sporla uÄŸraÅŸması enerji ve besin öÄŸelerinde artışa neden olur. ÇeÅŸitli spor dallarının ne miktarda ek enerji gerektirdiÄŸi ve bunu karşılamak için diyetin özelliÄŸi konusunda gençlere yeterli bilginin verilmesi ve bilinçlendirilmeleri gerekir.

Bu dönemde yanlış uygulanan zayıflama diyetleri yetersiz ve dengesiz beslenme nedenidir. Genç kendisini filmlerde, gazete ve dergilerde gördüÄŸü kiÅŸilere benzetme özlemi içinde onların öÄŸütlerini uygulama hevesine kapılabilir. Bedensel hareketler arttırıldığı, yeterli ve dengeli beslenmeye dikkat edildiÄŸi sürece kasların gücü artar ve ÅŸiÅŸmanlık önlenir, kemik mineral yoÄŸunluÄŸu artar.

Yetersiz beslenme sonucu gençlerde artan besin öÄŸeleri ihtiyaçlarının karşılanamaması, saÄŸlık kurallarına uyulmaması sonucu barsak parazitlerinin varlığı, diyette C vitamininin yetersiz düzeyde alınması, kızlarda menstürasyon kansızlığın nedenleri arasındadır.

DiÅŸ çürükleri gençlerde önemli saÄŸlık sorunlarındandır. Ülkemizde yapılan araÅŸtırmalara göre diÅŸ çürüklerinin görülme sıklığı U-70 arasındadır. Aşırı ÅŸeker tüketimi, sularda flor azlığı, yetersiz beslenme, diÅŸ bakımı ve temizliÄŸinin yeterince yapılmaması sonucu görülür.

Basit guatr besinler ve su ile iyodun yetersiz alınması sonucu çocuklarda ve gençlerde önemli bir saÄŸlık sorunudur. Bu nedenle iyotlu tuz kullanılmalıdır.

Ergenin beslenme özellikleri

SaÄŸlıklı beslenmenin yanı sıra çocukların daha hareketli bir yaÅŸam tarzı benimsemeleri, fiziksel aktivite düzeylerinin arttırılması ve bu konuda desteklenmeleri çocukların sosyal, zihinsel ve bedensel geliÅŸimlerine önemli katkılar saÄŸlayacaktır.

Ergenlik çağı gençlerin yeterli ve dengeli beslenmeleri büyüme ve geliÅŸme hızlandığı için daha da önemlidir. Beslenme gencin yaşına göre boy uzunluÄŸu ve vücut ağırlığının saptanması ile deÄŸerlendirilir. Ayak üstü beslenme (fast food) veya abur-cubur beslenme alışkanlığı çocuk ve gençler arasında yaygın olarak görülmektedir. Aslında bu tip beslenme günümüzde insanın hızlı yaÅŸam temposu nedeniyle oluÅŸmuÅŸtur. Bu tür beslenme ile enerjinin @-50`si yaÄŸdan gelmektedir. Bu yağın çoÄŸunluÄŸu doymuÅŸ yaÄŸlardan oluÅŸmaktadır.

Diyetteki doymuÅŸ yaÄŸ miktarı ve serum kolesterol düzeyi ile kalp-damar hastalıkları arasında iliÅŸki olduÄŸu bilinmektedir. Bu hastalıklar yetiÅŸkinlerde görülmesine karşın temelleri çocukluk çağında atılmaktadır. Genellikle ayak üstü beslenmede A ve C vitaminleri, kalsiyum, posa tüketimi yetersizdir, yaÄŸ ve tuz tüketimi ise yüksektir.

Bu yaÅŸ grubunun diÄŸer bir yanlış alışkanlığı da öÄŸün atlamadır. En çok atlanan öÄŸün ise sabah kahvaltısıdır. Sabah kahvaltısı insanlar için önemli bir öÄŸündür.

Ergenlik çağında özellikle kızlarda yemek yeme ile ilgili bozukluklar olarak anoreksiya nervosa ve bulimia nervosa görülmektedir. Genç kendi kendini kusturmakta, laksatif ve diüretik ilaçlar kullanmakta ve saÄŸlığı bozulmaktadır.Genç, bir deri bir kemik görünümünü almaktadır ve bu durumlarda gencin psikiyatrik tedavi görmesi gerekmektedir. Sorunların nedenlerinin araÅŸtırılması gerekmektedir.