Madde Kullanımına Dair Åžüphe Durumunda Nelere Dikkat Edebiliriz?
Madde kullanımının bireyler üzerindeki etkileri farklı olabilir ve madde kullanımını anlamanın dışarıdan bakıldığında (kullandığını görmeksizin) kesin bir yolu yoktur. Bu anlamda iyi bir iletiÅŸim her ÅŸeyden önce gelmektedir. Özellikle ergenlik döneminde gençlerde birçok davranış deÄŸiÅŸikliÄŸi görülebileceÄŸinden madde kullanımı ile bu durumu karıştırmamak gerekir. Genel olarak bakıldığında uyuÅŸturucu madde kullanımına baÄŸlı, bazı davranışsal deÄŸiÅŸiklikler ve kullanılan maddelere baÄŸlı birtakım belirtiler görülür. Bunlar;

Davranışsal değişiklikler;

Aile iliÅŸkileri azalabilir ve aile iliÅŸkilerinde sorunlar olabilir,
Birey daha çok yalnız zaman geçirmeye baÅŸlayabilir,
ArkadaÅŸ çevresi deÄŸiÅŸebilir,
Sosyal yaşantısı olumsuz etkilenebilir,
Okul baÅŸarısı düÅŸebilir
Okul devamsızlıkları artabilir,
Para harcaması artabilir,
Eski alışkanlıklarını bırakabilir (Örn. spor yapmak, arkadaÅŸları ile zaman geçirmek gibi),
Madde kullanımına devam edebileceÄŸi ÅŸekilde hayatını deÄŸiÅŸtirebilir (Örn. okulu bırakmak, iÅŸinden ayrılmak gibi),
Kendine bakımı azalabilir,
Yalan söylemeye baÅŸlayabilir,
Eve geç gelmeye baÅŸlayabilir,
Yeme içme davranışında deÄŸiÅŸiklikler olabilir,
Evde deÄŸiÅŸik malzemeler bulundurabilir,
Kendini kesme, intihar girişimi gibi davranışları olabilir,
Evden eÅŸyaların kaybolması, para çalınması yaÅŸanabilir.

Madde kullanımına baÄŸlı görülebilecek deÄŸiÅŸiklikler;

Ruhsal deÄŸiÅŸiklikler görülebilir (ani duygu hali deÄŸiÅŸiklikleri, birden öfkeliyken ardından neÅŸeli ve rahatlamış olmak gibi),
Duygu halinde dalgalanmalar, (öfkelilik, saldırganlıktan neÅŸelilik, sakinliÄŸe kadar deÄŸiÅŸen duygu hali),
Konsantrasyon bozuklukları, unutkanlık ve hafıza sorunları,
Engellenme durumlarında ciddi sinirlilik,
Genel bir isteksizlik,
Yorgunluk, halsizlik,
Bedensel belirtiler,
Gözlerde kanlanma, küçülmüÅŸ ya da büyümüÅŸ gözbebekleri,
KonuÅŸmada bozulma (peltek konuÅŸma gibi)
Aşırı terleme,
Tansiyon deÄŸiÅŸiklikleri,
Bulantı, kusma, iştahsızlık, kilo kaybı,
Yürümede güçlük, denge kaybı,
Uyku bozuklukları (aşırı uyuma ya da uykusuzluk şeklinde olabilir),
Vücutta yara izleri, enjeksiyon izleri,
Ağız kenarlarında yaralar, lekeler, elde yanıklar,
Eklem-kas ağrıları, kramplar,
Hayaller görme,
Zaman zaman gerçeÄŸi deÄŸerlendirmenin bozulması gibi.
Bu belirtiler varsa 191 hattımızı arayın ve durumu birlikte değerlendirelim.

YetiÅŸkin Bir Bireyle Ä°letiÅŸim Kurarken Nelere Dikkat Etmelisiniz?
Yakınınız, madde kullanımıyla ilgili sizinle iletiÅŸim kurmuyorsa ya da ilk kez onunla endiÅŸelerinizi paylaÅŸacaksanız uygulayabileceÄŸiniz bazı öneriler konuÅŸma ÅŸansınızı artırır. Karşınızdaki bireyle daha iyi bir iletiÅŸim kurmanıza yardımcı olur.

KiÅŸiliÄŸine saygı gösterilmeli,
KiÅŸiyi dinlemeli ve dinlerken empati kurmaya çalışılmalı,
Ä°letiÅŸim kurarken emir cümleleri kurmak yerine, öneri ifadeleri kullanılmalı,
Tartışma çözüm getirmeyeceÄŸi için, tartışmalardan kaçınılmalı,
İyimser bir tarzda konuşulmalı, kendinde ve hayatında değişiklik yapabileceği vurgulanmalı,
GörüÅŸme için kendinizi hazır hissettiÄŸiniz zamanda konuÅŸulmalı,
Kişi madde etkisinde olmadığı zaman konuşulmalı.
ÇocuÄŸunuz Ä°le Ä°letiÅŸim Kurarken Nelere Dikkat Etmelisiniz?
Özellikle ergenlik sürecinde ebeveynlerin saÄŸlıklı bir iletiÅŸim kurmak adına tutum ve davranışlarına dikkat etmesi gerekmektedir. Dikkat edilmesi gereken bu

Tutum ve davranışları kısaca ÅŸöyle sıralayabiliriz;

Nasihat vermeden konuÅŸmaya dikkat edilmeli: KiÅŸilerle iletiÅŸim kurarken nasihat verir tarzda konuÅŸmak iletiÅŸim sürecini olumsuz etkileyebilir. “Ben senin yaşındayken ne doÄŸru dürüst oyuncağım ne de bilgisayarım vardı. Hiç kıymet bilmiyorsun, hiç...” ÅŸeklinde konuÅŸmalar örnek gösterilebilir.

Tehdit edici konuÅŸmamaya dikkat edilmeli: Tehdit kısa bir süre için çocuÄŸunuzu korkutmaya yarar; ancak uzun vadede etkili olmayacaktır. SöylediÄŸiniz ÅŸeyleri gerçekleÅŸtirmediÄŸinizde yaptığınız her türlü uyarının zamanla ciddiye alınma olasılığı düÅŸer. Ä°steÄŸinizi ve bunu neden istediÄŸinizi ona anlatır ve beklentilerinizi onun potansiyeline göre belirlerseniz çocuÄŸunuzun bunları yerine getirme olasılığı artacaktır.

Sorgulamadan konuÅŸmaya dikkat edilmeli: Hayatı hakkında bilgi sahibi olmanız önemlidir. ArkadaÅŸları kim; nerelere gider, neler yaparlar? Ancak bunları öÄŸrenmek için onu sorgulamamalısınız. Unutmayın niyetiniz “paylaÅŸmak”. EÄŸer o anda size cevap vermiyorsa “ÅŸu anda konuÅŸmaya çok hazır deÄŸilsin; ama istediÄŸin zaman ben seni dinlemeye hazırım” ÅŸeklinde karşılık vermeniz kendisiyle ilgilendiÄŸinizi anlamasını saÄŸlayacaktır.

Ahlak dersi vermeden konuÅŸmaya dikkat edilmeli: Yapılmaması gereken bir ÅŸeyi yapmış olsa bile bunu ahlak dersi verir tarzda deÄŸil; yaptığının ne gibi olumsuz sonuçlara yol açabileceÄŸini ve ne gibi duygular uyandırdığını dile getirerek anlatmanız daha etkili olacaktır.

KonuÅŸurken dinlemeye dikkat edilmeli: EÄŸer sizinle konuÅŸmak istediÄŸi sırada bir iÅŸle meÅŸgulseniz iÅŸinize ara vermeli, onunla göz kontağı kurarak dinlemelisiniz. SöylediÄŸi ÅŸeyleri doÄŸru anladığınızdan emin olmak için ona sorular sorabilirsiniz. Problemleri paylaÅŸmaya çalıştığınız gibi iyi vakitlerini de paylaÅŸmanız önemli.

Daha fazla iletiÅŸim kurmaya dikkat edilmeli: Sadece maddelerin olumsuz etkileri hakkında deÄŸil, hayatına ve geleceÄŸine dair düÅŸünceleri hakkında da sohbetler etmelisiniz. DüÅŸüncelerine saygı gösterdiÄŸinizi hissettirmelisiniz. ÇocuÄŸunuza karşı açık olmanız ve kendi hatalarınızı nasihat dili kullanmadan aktarmanız faydalı olacaktır. Bunları yaparken çocuÄŸunuzun yaşını ve ihtiyaçlarını göz önünde bulundurmayı unutmamalısınız.

Hayır demesi öÄŸretilmeli: Israrlarla baÅŸa çıkması için çocuÄŸunuza “HAYIR” demeyi öÄŸretmeniz gereklidir. Önemli olan nokta, verdiÄŸi kararlarda arkadaÅŸ grubunun baskısı rol oynadığında yaÅŸayabileceÄŸi olumsuz sonuçları fark edebilmesidir. “Hayır, teÅŸekkür ederim” cümlesini ısrarlar karşısında birkaç kere tekrarlamak ve ortamdan uzaklaÅŸmak gibi yöntemleri denemesi için teÅŸvik edebilirsiniz.

Davranışlarınızla örnek olmaya çalışılmalı: ÇocuÄŸunuzun kötü alışkanlıklar edinmesini istemiyorsanız, davranışlarınızla ilk önce siz onlara ÖRNEK olmalısınız. Gereksiz ilaç, alkol, sigara ve madde kullanmayarak örnek olabilirsiniz.

TeÅŸhis koymamaya dikkat edilmeli: Size bir sıkıntısından, sorunundan bahsettiÄŸinde hemen etiket koymaya ya da ne olduÄŸunu bulmaya çalışmamalısınız. Kendisini ifade etmesine müsaade etmelisiniz. Ne yaÅŸamış, ne düÅŸünüyor, ne hissediyor ve neye ihtiyacı var... Bunları anlamaya çalışmalısınız.

ArkadaÅŸlarını tanımaya çalışılmalı: Ergenlik döneminde ön plana çıkan ve gencin hayatında çok önemli yeri olan arkadaÅŸlarının nasıl insanlar olduklarını bilmeniz önemlidir. Ancak dozu kaçırmamak yani gencin özel hayatına da dikkat etmek gerekmektedir. Kısaca, terazide bir denge saÄŸlayarak arkadaÅŸlarını tanımalısınız.

Yargılamadan konuÅŸmaya dikkat edilmeli: Ä°stediÄŸiniz gibi davranmadığında öfkelenebilirsiniz ve buna engel olamadığınızda da aklınıza gelen ÅŸeyleri söylemeye baÅŸlar ve farkında olmadan onu yargılayabilirsiniz. Öfkenizi kontrol ederseniz olayın birden fazla sebebi olabileceÄŸini görebilirsiniz. Bu sayede siz yaptığınızdan dolayı piÅŸmanlık duymazsınız, çocuÄŸunuz da “bunu haketmedim” hissini yaÅŸamayacaktır.

YaÅŸadığınız durumu paylaÅŸmak ve bilgi almak için 191 hattımızı arayabilirsiniz.

Yakınınız Tedaviye İkna Olmuyorsa Nasıl Davranmalısınız?
Öncelikle davranışlarındaki deÄŸiÅŸim uzun süre alabileceÄŸinden sabırlı olmak bu süreçte çok önemlidir. KiÅŸiyle kuracağınız iletiÅŸimde neden tedavi olmak istemediÄŸi konuÅŸulmalı ve sebepler üzerinde çözüm üretilmelidir. KiÅŸinin tedavi süreciyle ilgili tam ve doÄŸru bilgilendirilmesi tedaviye yaklaşımını deÄŸiÅŸtirebilir. Tedavi süreciyle ilgili farkındalık yaratılması için kiÅŸinin cesaretlendirilmesi, motivasyonunun arttırılması ve kiÅŸinin desteklenmesi olumlu etkiler yaratacaktır. GeçmiÅŸte yaÅŸadığı sorunlardan uzaklaÅŸtırmak ve geleceÄŸe dair hedefler koydurmak kiÅŸinin tedavi sürecine katılmasında etkili olacaktır.