Ülkemizde "gebelik öncesi ve gebelik döneminde yetersiz ve dengesiz beslenme", anne ve bebek ölümlerinde önemli bir yer tutuyor. Ülkemizde her yıl yaklaşık 1 milyon 400 bin doÄŸum gerçekleÅŸmektedir. Gebelik öncesi ve gebelik döneminde yetersiz ve dengesiz beslenme, anne ve bebek ölümlerine yol açan birçok saÄŸlık sorununu beraberinde getirmektedir.

Gebelik öncesi ve gebelik dönemindeki beslenme ÅŸekli ile bebeÄŸin doÄŸum ağırlığı, beyin geliÅŸimi ve saÄŸlığı arasında yakın bir iliÅŸki bulunmaktadır. Ülkemizde beslenme bozukluklarına baÄŸlı olarak, hamile kadınların % 58’inde demir yetersizliÄŸi anemisi (kansızlık) ile kan hücrelerinin yapımında gerekli olan folik asit, fiziksel ve zihinsel geliÅŸimde etkili iyot ve kemik geliÅŸiminde rol oynayan kalsiyum yetersizlikleri görülmektedir.

Ülkemizde her yıl yaklaşık 154 bin bebek düÅŸük doÄŸum ağırlığı ile doÄŸmaktadır.Dünyada her yıl doÄŸan altı bebekten biri 2500 gramın altında ve düÅŸük doÄŸum ağırlığı ile doÄŸmaktadır. Bu oran Türkiye’de yüzde 10-12 arasıdır. DüÅŸük doÄŸum ağırlığının en önemli nedenlerinden biri, hamile kadınlarda görülen beslenme bozukluklarıdır. Gebelik döneminde enerji ve besin öÄŸeleri gereksinimi artmaktadır. Bu ihtiyaç karşılanmadığı takdirde bebeÄŸin büyüme ve geliÅŸmesi için gereksinim duyulan besin öÄŸeleri, annenin kendi dokularından saÄŸlanır. Bunun sonucunda da annede, çeÅŸitli hastalıklar ortaya çıkar ve enfeksiyonlara karşı direnç azalır.

Gebelik öncesi ve gebelik döneminde yetersiz ve dengesiz beslenme, anne açısından doÄŸum risklerini beraberinde getirirken, gebelik zehirlenmesi ve anne ölümlerine yol açar. Bebeklerde ise fiziksel ve zihinsel geliÅŸim geriliÄŸine, hastalıklara yakalanma riskinde önemli oranda artışa ve ölü doÄŸuma zemin hazırlamaktadır. Anne adayının uzun süreli yetersiz ve dengesiz beslenmesi, anne ve bebek ölümlerine yol açmaktadır. Gebelik öncesi ve gebelik döneminde beslenme, hem anne hem de doÄŸacak bebeÄŸin saÄŸlığını önemli oranda etkilemektedir. Her gün en az 2 su bardağı kadar süt veya yoÄŸurt tüketilmelidirler.

Bu besinlerin yerine 2-3 kibrit kutusu kadar peynir veya 1-2 kaşık çökelek tüketmeleri de yararlı olacaktır. ÇiÄŸ süt ve bundan yapılan peynirler zararlı mikropları içerdiÄŸinden pastörize süt ve bu sütlerden yapılan peynirler tercih edilmelidir. Yine anne adayları normal zamanda yediklerine ek olarak bir adet yumurta veya yumurta kadar et, tavuk, balık tüketmelidir. Bu besinler tüketilemiyorsa kurubaklagil yemekleri, mercimekli veya nohutlu çorbaların tüketilmesine özen gösterilmelidir. Vitaminler açısından zengin olan taze sebze ve meyveler her öÄŸünde düzenli olarak tüketilmelidir. Azar azar ve sık aralıklarla beslenilmeli, uzun süre aç kalınmamalıdır.

Yemeklerde sıvı yaÄŸlar tercih edilmelidir. Gün içinde zeytinyağı tüketmeye özen gösterilmelidir. Fasulye, nohut, mercimek gibi kuru baklagillerin yanında, C vitamini açısından zengin bol limonlu salata, taze soÄŸan veya meyve tüketilmelidir. Yemeklerde mutlaka iyotlu tuz kullanılmalıdır. Böylelikle bebek, guatr hastalığı ve zeka geriliÄŸinden korunmuÅŸ olur. Ä°yotlu tuz, koyu renkli cam kavanozda saklanılmalı, ışıktan, güneÅŸten ve nemli ortamlardan korunmalıdır. Böylelikle iyodun kayba uÄŸraması engellenmiÅŸ olur. Yüksek tansiyon (hipertansiyon) varsa yemekler tuzsuz veya az tuzlu piÅŸirilmelidir. Aşırı tuzlu besinler tüketilmemelidir.

Sigara ve alkol kesinlikle kullanılmamalıdır. Sigara içilen ortamlardan uzak durulmalıdır. Gebelikte sıvı gereksinimi artmaktadır. Bunu karşılamak için daha fazla su veya süt, ayran, taze sıkılmış meyve suları içerek sıvı alımı arttırılmalıdır. Her gün en az 10 bardak su içilmelidir. Gebelikte anemi (kansızlık) daha sık görülür. Anemiden korunmak için; yumurta, kırmızı et, kuru baklagiller, pekmez ve taze meyve-sebze gibi yiyeceklerin daha fazla tüketilmesine özen gösterilmelidir. Çay ve kahve tüketimi en aza indirilmelidir. Yemeklerden bir saat öncesi ve bir saat sonrasına kadar çay ve kahve içilmemelidir.

Tarım ürünlerindeki zararlı olabilecek kalıntıları uzaklaÅŸtırmak için, besinler, özellikle sebze ve meyveler tüketilmeden önce çok iyi yıkanmalıdır. Bu besinleri en iyi yıkama ÅŸekli; yiyecekleri su dolu bir kapta 5-10 dakika bekletmek, bu iÅŸlemi birkaç kez tekrarlamak ve sonra çeÅŸme altında bol suda yıkamaktır. Gebelikte aÅŸermenin hormonal etkiler sonucu gerçekleÅŸtiÄŸi bilinmektedir. Bu nedenle canın her çektiÄŸi yiyecek deÄŸil, vücut için gerekli olanlar ölçülü ÅŸekilde tüketilmelidir. Gebelik boyunca her ay 1-1.5 kg olmak üzere, toplam 7-14 kg alacak ÅŸekilde ağırlık artışı kontrol edilmelidir. Sebze ve kuru baklagillerin haÅŸlama sularının dökülmesi, vitamin ve mineral kayıplarına neden olacağı için haÅŸlama ve piÅŸirme suları dökülmemelidir. Satın alırken taze besinler tercih edilmelidir.

Ambalajlı besinlerin son kullanma tarihi ve içeriÄŸine dikkat edilmelidir. Ä°çeriÄŸi bilinmeyen besinler gebelik süresince tüketilmemelidir.Hamilelerde D vitamini yetersizliÄŸi, anne karnındaki bebeklerin beyin ve kemik geliÅŸimini olumsuz etkilemekte, doÄŸumsal katarakt hastalığı ve enfeksiyon risklerini de beraberinde getirmektedir. Bütün hamile kadınlar, yazın öÄŸle saatleri dışında günde 10-15 dakika süreyle güneÅŸe çıkmalıdırlar.