Tıp alanında zencefil kullanımının 2500 yıl öncesine dayanan uzun bir geçmiÅŸi vardır. Bu anlamda birçok ilacın önemli bir parçasıdır. Eski dönemlerden beri dünyanın farklı bölgelerinde dejeneratif (artirit, romatizma), sindirim sistemi (hazımsızlık, kabızlık ve ülser), kardiyovasküler (aterosklerozi hipertansiyon), kusma, diyabet ve kanser gibi birçok hastalığın tedavisinde kullanılmaktadır. Enfeksiyon hastalıklarının tedavisinde antimikrobiyal potansiyele sahiptir. Aynı zamanda yaÅŸlanma sürecini kontrol etmek gibi anti-inflamatuar ve anti-oksidatif özellikleri vardır. Özellikle zencefilin gastrointestinal sistem üzerinde oldukça yararlı etkilerinin olduÄŸu bilinmektedir. Zencefilin gingeroller, shogaoller, paradoller, and zingerone gibi uçucu-uçucu olmayan birçok biyoaktif fenolik bileÅŸik içerdiÄŸi bilinmektedir. Zencefilin ana biyoaktif bileÅŸenlerinin -gingerol, 8-gingerol, 10- gingerol, and 6-shogaol olduÄŸu belirtilmiÅŸtir. Bu bileÅŸikler farklı çalışmalarda antioksidan, anti-inflamatuar, antiemetik, antikarsinojenik ve gastroprotektif özellikler gösterdikleri öne sürülmüÅŸ olan fitokimyasallardır.

Pre-klinik çalışmalarda zencefil ve bileÅŸiklerinin kemopreventif, antineoplastik etkilerinin olduÄŸu öne sürülmüÅŸtür. Zencefilin kanser önlemedeki rolününün serbest radikalleri yok etme, gen ekspresyonları deÄŸiÅŸimi ve apoptozis indüksiyonu nedeniyle olduÄŸu ileri sürülmektedir. Bu mekanizmalar aracılığıyla tümörün oluÅŸumu ve ilerlemesini azaltacağına dair etkisinin olduÄŸu hususu bilimsel araÅŸtırmalara konu olmuÅŸtur. Ancak elde edilen veriler yeterli olmayıp, zencefilin kanser oluÅŸumunu önlemedeki mekanizmaları tam olarak aydınlatılamamıştır. Bu raporda günümüze dek yapılmış çalışmalar özetlenmeye çalışılacaktır;

Hayvan Deneyleri ve Ä°nvitro Çalışmalar

Manju ve Nalini fareler üzerinde yaptıkları çalışmada 1,2-dimetilhydrazine (DMH) kaynaklı oluÅŸan kolon kanserinin baÅŸlangıç ve baÅŸlangıç sonrası dönemde zencefilin etkisini araÅŸtırmışlardır. Farelere 15 hafta boyunca DMH (20 mg / kg) kasıktan deri altı enjeksiyonu olarak verilmiÅŸtir. Zencefil (50 mg / kg/gün ) karsinogenez baÅŸlangıç ve baÅŸlangıç sonrası aÅŸamada verilmiÅŸtir. Kolon kanseri insidansı ve tümöral doku sayısı zencefil kullanılarak yapılan tedavide belirgin bir ÅŸekilde azalma göstermiÅŸtir. Bununla birlikte karsinogenezin baÅŸlangıç ve baÅŸlangıç sonrası aÅŸamasında lipid peroksidasyonunda belirgin bir azalma ve DMH verilmemiÅŸ farelere kıyasla verilmiÅŸ olanlarda enzimatik ve enzimatik olmayan antioksidanları önemli ölçüde arttırdığı belirtilmiÅŸtir.
Nagasawa H ve ark. tarafından yapılan ve 2002 yılında yayınlanan çalışmada fareler üzerinde zencefil kökü özlü sıcak suyun, spontan meme tümörogenezinde kronik tedavi etkileri incelenmiÅŸtir. Bu çalışmanın sonucunda Farelerin (%0.125) zencefil özlü içme suyunu tüketmeleri, meme tümörlerini önemli ölçüde baskıladığı sonucuna ulaşılmıştır.
Habib SHM ve ark tarafından yapılan ve 2008 yılında yayınlanan çalışmada karaciÄŸer kanserli farelerde zencefilin özünün NFκB ve TNF-α sentezi üzerine olan etkisi incelenmiÅŸtir. Bu çalışmada Erkek Wistar fareleri diyetlerine göre 5 gruba ayrılmıştır. Bu fareler

Kontrol grubu normal fare yemi
Zeytin yağı
Zencefil özü [100mg/kg vücut ağırlığı (VA)]
Kolinden yoksun diyet + % 0.1 etionin karaciÄŸer kanseri oluÅŸumunu arttırmak için
Kolinden yoksun diyet+ zencefil özü (100 mg/kg VA) diyetleri ile beslenmiÅŸtir.
Sekiz haftada elde edilen doku örnekleri formalin ile tespit edilmiÅŸtir ve parafine gömülmüÅŸtür. Bunu takiben NFκB ve TNF-α immünohistokimyasal boyama ile izlenmiÅŸtir.

Kolinden yoksun diyetle beslenen farelerde NFκB sentezlendiÄŸi belirlenmiÅŸtir (%88.3 ± 1.83 örnekte boyamalarda pozitiflik gözlendi).

Kolinden yoksun diyete zencefil grubu eklendiÄŸinde NFκB sentezlenmesinde %32.35 ± 1.34 (p<0.05) önemli bir azalma olduÄŸu görülmüÅŸtür. Kolinden yoksun diyete zencefil eklendiÄŸinde % 83.3 ± 4.52 oranındaki TNF-α’nın % 7.94 ± 1.32 (p<0.05) lere düÅŸtüÄŸü boyamalarla belirlenmiÅŸtir. Kolinden yoksun diyet uygulanan grupta NFκB ve TNF-α arasında anlamlı bir iliÅŸki olduÄŸu gözlemlenmiÅŸtir ancak bu iliÅŸki zencefilin eklendiÄŸi grupta görülmemiÅŸtir. Sonuç olarak zencefil özü, yüksek oranda sentezlenen NFκB ve TNF-α’yı düÅŸürmüÅŸtür. Elde edilen veriler sonucunda zencefilin pro-inflamatuar TNF-α’nın baskılanması ile NFκB’yi etkisiz hale getirdiÄŸi, bu nedenle de anti kanser ve anti-inflamatuar ajan olarak davranabileceÄŸi belirtilmiÅŸtir.

Rhode J ve ark. Tarafından yapılan ve 2008 yılında yayınlanan çalışmada, zencefilin tümör hücresi büyümesi ve in vitro olarak yumurtalık kanseri hücrelerinde anjiyojenik faktörlerin modülasyonuna olan etkisi araÅŸtırılmıştır. Bu çalışmada;
*Zencefil ve zencefilin ana bileÅŸenlerinin hücre büyümesi üzerine olanepitelyal yumurtalık kanser hücre dizisinde belirlenmiÅŸtir Ayrıca,
*Zencefilin NFκB’nın aktivasyonu ve VEGF ve IL-8’in üretimine olan etkisi incelenmiÅŸtir.

Elde edilen veriler ise şunlardır;

*Kültüre edilmiÅŸ yumurtalık kanser hücrelerinin zencefil tedavisi testbütün hücre hatlarında derin üremenin inhibisyonunu saÄŸlamıştır.
*Zencefil bileÅŸenleri ayrı ayrı in vitro olarak test edildiÄŸinde 6-shogaol’un en aktif olduÄŸu bulunmuÅŸtur.
*Zencefil tedavisi NF-kB aktivasyonunun baskılanmasını aynı zamanda VEGF ve IL-8 sekresyonunun azalmasını sağlamıştır.
Elde edilen veriler ışığında zencefilin yumurtalık kanser hücrelerinde büyümenin inhibisyonunu saÄŸlamakta olduÄŸu ve anjiyojenik faktörlerin sekresyonunu düzenlediÄŸi sonucuna ulaşılmıştır. Buna baÄŸlı olarak da yumurtalık kanseri korunmasında ve tedavisinde zencefil gibi diyet ajanlarının potansiyel olarak kullanılabileceÄŸi belirtilmiÅŸtir.

Ä°nsan Çalışmaları

* Citronberg J ve ark. tarafından yapılan ve 2013 yılında yayınlanan pilot çalışmada 2.0gr/gün zencefil veya laktoz tozu içplacebo alan rasgele seçilmiÅŸ 20 bireyde 28 gün süresince verilen zencefilin kolorektal kanser üzerine olan etkisi incelenmiÅŸtir. Burada elde edilen veriler sonucunda zencefilin normal kolorektal epitelindeki poliferasyonu azalltığı ve apoptozisi arttırdığı belirtilmiÅŸtir. Ayrıca bu sonuçların desteklenmesi ve kolorektal kanserin önlenmesinde zencefilin yerinin belirlenebilmesi için daha geniÅŸ bir çalışmaların yapılması gerektiÄŸi vurgulanmıştır.
Sonuç

Zencefilin kanser üzerine olan etkisi konusunda çok kısıtlı sayıda insan çalışması mevcut olmakla beraber in vitro deneyler ve deney hayvanları üzerinde yapılan araÅŸtırmalar bilimsel literatürde yer almaktadır. Bu çalışmaların sonuçları zencefilin kanser üzerindeki olumlu etkilerini vurgulasa da insanlar üzerinde yapılan araÅŸtırmaların sayısı az olduÄŸu ve zencefilin kanserden korunmadaki tüm mekanizmaları araÅŸtırmacılar tarafından kabul görmediÄŸi için kanserden korunmada tek başına etkili olduÄŸu henüz ispatlanamamıştır. Bu nedenle yapılacak geniÅŸ çaplı, prospektif, randomize, kontrollü insan çalışmalarına ihtiyaç duyulmaktadır.

Unutulmaması gereken diÄŸer bir gerçek de her gün yüzlerce yeni molekülün gerek kanserden koruma gerekse kanser tedavisi açısından gündeme gelmekte ve araÅŸtırmalara konu olmakta olduÄŸudur. Bu moleküller için yeterli veri olmaması, araÅŸtırmaların preklinik ve hayvan deneyleri aÅŸamasında kısıtlı kalması veya insanlarda beklenen olumlu etkilerin gözlenmemesi dolayısıyla ancak bir veya ikisi tedavide yerini alabilmektedir. Bu nedenle bilimsel verilerde güvenilirlik ve doÄŸruluk saÄŸlanana kadar araÅŸtırmalar devam etmektedir. SaÄŸlık Bakanlığı Kanser Dairesi de bilimsel geliÅŸmelerin yakın takipçisi olmaya devam etmekte ve kamuoyunu bu konuda güncel verilerle bilgilendirmektedir.