Otizm tek bir hastalık olmayıp, otizm spektrum bozukluÄŸu (OSB) adı ile tanımlanan, erken çocukluk çağında belirti veren, beyin geliÅŸimi ile ilgili bir bozukluktur. Sosyal-iletiÅŸimsel alanda yetersizlikler, sınırlı, tekrarlayıcı davranışlar ve ilgilenmeler ile seyretmektedir. Bu tanım otistik bozukluk/çocukluk otizmi, yaygın geliÅŸimsel bozukluk, çocukluÄŸun dezintegratif bozukluÄŸu ve Asperger Sendromu’nu kapsamaktadır.

Amerika BirleÅŸik Devletleri CDC (Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezi)’nin son verilerine göre sıklığı 1000 de 14.6 oranında olup, erkeklerde kızlardan 4.5 kat daha sık görülmektedir.

2005 yılında yapılan bir çalışmada sıklığı 10.000 de 30-60 olarak saptanmış olup, 40 yıl önceki verilere göre (10.000 de 4-5) belirgin artış görülmüÅŸtür. Bu artış büyük oranda tanı kriterlerindeki deÄŸiÅŸiklikler, tanı koymada kullanılan farklı yöntemler ve aileler ile saÄŸlık çalışanlarının artmış farkındalığına baÄŸlıdır. ABD’de yapılan bir çalışmada otizm sıklığında artış saptanan yıllarda, zeka geriliÄŸi ve öÄŸrenme güçlüÄŸü tanısı alan hastalarda azalma görülmüÅŸ olup, bu durum gerçekte otizm tanısı alması gereken vakaların farklı tanılarla izlendiÄŸini düÅŸündürmektedir.

OSB, nedeni henüz tam olarak aydınlatılamamış bir durum olup, çoklu genetik faktörler ve gen-çevresel etmenlerin etkileÅŸimi rol oynamaktadır. Ä°kiz eÅŸi ve kardeÅŸi OSB tanısı alan, ebeveyn yaşı ileri olan, premature veya düÅŸük doÄŸum ağırlığı ile doÄŸan, OSB dışı herhangi bir genetik, psikiyatrik, nörolojik veya geliÅŸimsel hastalık tanısı alan çocuklarda OSB görülme sıklığı artmaktadır.

Yıllar içinde otizm tanısı alan vaka sayısındaki artış nedeniyle pek çok faktör araÅŸtırılmış olup; bunlar arasında özellikle aşılar içerisinde bulunan tiomersal da bulunmaktadır. Ancak yapılan çalışmalarda, bu zamana kadar uygulamadaki herhangi bir aşının otizm yaptığı gösterilememiÅŸtir.

Tiomersal (thiomersal,thimerosal) ağırlığının yaklaşık % 49’u cıvadan oluÅŸan antibakteriyel etkili bir organik bileÅŸiktir. Yıllarca tüm dünyada özellikle aşılarda bakteri bulaÅŸmasına karşı koruyucu madde olarak kullanılmış olup, aşılar dışında kozmetik malzemeleri, göz damlaları ve antiseptik spreylerde de kullanılmaktadır.

Etil cıva ve metil cıvanın vücuttaki yarı ömrü farklı olup, aşılarda bulunan tiyomersal bir etilcıva bileÅŸiÄŸidir ve vücuttaki yarı ömrü ortalama 7 gündür (4-10 gün). Etilcıva vücutta kan-beyin bariyerini geçmez ve dışkı ile vücuttan atılır. Yapılan bir çalışmada tiomersal içeren aşı uygulandıktan sonra bebeklerde kan, idrar ve dışkıda cıva düzeyleri ölçülmüÅŸ ve normal aralıkta bulunmuÅŸtur.

Yapılan çalışmalar göstermiÅŸtir ki, tiomersal içeren ve içermeyen aşı uygulanan çocuklar arasında OSB geliÅŸimi açısından fark yoktur. Ayrıca aşıdan tiomersal çıkarıldıktan sonraki yıllarda otizm görülme sıklığında da artış görülmüÅŸtür. Tiomersal otizme yol açsaydı, aşıdan çıkarıldıktan sonra otizm geliÅŸme oranında düÅŸüÅŸ olması beklenirdi.

Dünya SaÄŸlık Örgütü aşıların içindeki tiomersal bileÅŸiÄŸinin yenidoÄŸan, çocuk veya yetiÅŸkinler için toksik olmadığını bildirmektedir. Yine CDC tarafından yapılan çalışmalarda tiomersal içeren aşıların otizme yol açmadığı gösterilmiÅŸtir.

Aşıların otizmle ilgisi olduÄŸunu savunan kiÅŸilerin bir diÄŸer iddiası ise KKK (Kızamık-Kızamıkçık-Kabakulak) aşısının otizme yol açtığıdır. Bu konuyla da ilgili dünyada pekçok araÅŸtırılma yapılmış, ancak hiçbirinde aşının doÄŸrudan otizme yol açtığı gösterilememiÅŸtir. Dünya SaÄŸlık Örgütünün son bildirisinde KKK aşısının otizmle iliÅŸkisi olmadığı tekrar vurgulanmıştır. DSÖ Aşı GüvenliÄŸi Genel Komitesinin (GACVS) yaptığı ayrıntılı araÅŸtırmalar ışığında; Avrupa Ä°laç Ajansı (EMEA) Patentli Tıbbi Ürünler Kurulu (CPMP)’nun Mart 2004’teki çalışmasında da Thiomersal içeren aşılarla yapılan bağışıklama ile özel nörolojik geliÅŸim bozuklukları arasında herhangi bir iliÅŸki olmadığı bildirilmiÅŸtir.

Amerikan Bağımsız Sivil Ulusal Bilim Akademileri (NAS), Ä°laç Enstitüsünün (IOM) 2004’teki raporunda da otizm ile kızamık içeren aşılar ya da koruyucu olarak thiomersal içeren aşılar arasında bir baÄŸlantı olmadığı ve tamamen rastlantısal olduÄŸu sonucuna varılmış ve Ä°laç Enstitüsü (IOM) baÅŸkanı Harvey V. Fineberg 7 AÄŸustos 2005’de NBC televizyonunda yayımlanan mülakatında bir kez daha Thiomersal ile otizm arasında iliÅŸki bulunmadığını beyan etmiÅŸtir. Avrupa ülkelerinde ve diÄŸer pek çok ülkede aşılarda koruyucu olarak Thiomersal kullanımı devam etmektedir.

Kızamık aşısının da SSPE ve otizmle herhangi bir iliÅŸkisinin bulunmadığı, DSÖ Aşı GüvenliÄŸi Küresel Danışma Komitesi (GACVS) tarafından da deklare edilmiÅŸtir. Bu konuda Lancette yayınlanan makale kaldırılmış ve yazan kiÅŸi meslekten men edilmiÅŸtir.

Sonuç olarak, Tüm dünyada yapılan çalışmalarda hiçbir aşının doÄŸrudan otizme yol açtığı gösterilememiÅŸtir. Otizm halen nedeni tam olarak aydınlatılamamış bir geliÅŸimsel bozukluktur.