Bir ülkenin sosyal ve ekonomik yönden beklenen uygarlık seviyesine ulaÅŸabilmesi ancak bedensel ve zihinsel yönden güçlü, saÄŸlıklı ve yetenekli bireylerin varlığına baÄŸlıdır. Ülkemiz nüfusunun büyük çoÄŸunluÄŸunu oluÅŸturan çocuk ve gençlerin yeterli ve dengel i beslenmiÅŸ olmaları, onların gelecekte saÄŸlıklı ve üretken bireyler olması için ön koÅŸuldur. ÇocuÄŸun kiÅŸiliÄŸi özellikle okul öncesi dönemde ÅŸekillenmekte, yetiÅŸkinlik çağındaki davranışları üzerinde etkili olacak alışkanlıkların edinilmesi bu yıllara dayanmaktadır. Okul öncesi çocuklarda hızlı büyüme ve geliÅŸme nedeniyle pek çok besin öÄŸesine olan gereksinim yaÅŸamının diÄŸer dönemlerine oranla daha fazladır. Bu nedenle bu dönemde yeterli ve dengeli beslenme kadar, iyi geliÅŸtirilmiÅŸ beslenme alışkanlıkları edinmek de çok önemlidir. ÇocuÄŸun bu yaÅŸlarda kazandığı saÄŸlıklı beslenme alışkanlıkları hayatının sonraki dönemlerini etkileyerek ileride ortaya çıkabilecek beslenme sorunlarını önlemede temel çözüm yolunu oluÅŸturmaktadır. Çünkü saÄŸlıklı beslenme çocuÄŸun bedensel, sosyal ve duygusal geliÅŸmesi ve davranışları üzerinde önemli bir rol oynamaktadır.

Bir-altı yaÅŸ grubu çocukları kapsayan okul öncesi dönemi “oyun çocuÄŸu” dönemi olarak da adlandırılmaktadır. Bu dönemde ilk yaÅŸtan itibaren çocuk giderek bağımsızlık kazanmaya baÅŸlar, aile içinde çocuk deÄŸiÅŸmeye baÅŸlayan bir birey haline gelir. Bu sayısız geliÅŸme ve deÄŸiÅŸme döneminde çocuÄŸun yeme alışkanlıkları da doÄŸrudan veya dolaylı olarak ailenin, özellikle anne ve babanın beslenme alışkanlıklarından etkilenir.

Oyun çocuÄŸu döneminde çocuk beslenme bakımından kendisine sunulan besinlere tabidir. Anne, baba ve varsa bakıcılar kendi yiyecek alışkanlıklarının, sevdikleri ve sevmedikleri ÅŸeylerin çocuk tarafından taklit edileceÄŸini bilmelidirler. Anne ve babanın yedirme için ısrarları, ödüllendirme, ceza verme gibi yemek yeme sürecini vurgulayan tutumları çocuÄŸun yeme alışkanlıklarını olumsuz yönde etkiler. Çocukların yiyecek tüketimleri günlük olarak deÄŸiÅŸmektedir ve bazı günler az, bazı günler fazla yemeleri bu yaÅŸ grubunun özelliklerindedir. Bununla birlikte yemeklerini belirli saatte vermek, öÄŸünler dışında abur cubur tabir edilen bisküvi, kraker, simit, kola, çikolata gibi besinlerin yenmesine izin vermemek gibi önlemlerle çocuÄŸu düzenli bir beslenme programına alıştırmaya çalışılmalıdır.

Ülkemizde okul öncesi çocuklarda görülen önemli saÄŸlık sorunları arasında protein-enerji malnütrisyonu, D vitamini yetersizliÄŸi, anemi, çeÅŸitli vitamin yetersizlikleri, basit guatr ve yaygın diÅŸ çürükleri yer almaktadır. Ayrıca son yıllarda tüm dünyada olduÄŸu gibi ülkemizde de okul öncesi ve okul çağı çocuklarda obezite (ÅŸiÅŸmanlık), yaÅŸam ÅŸeklinde ve beslenme alışkanlıklarındaki hızlı deÄŸiÅŸimlere baÄŸlı olarak hızla artan bir sorun haline gelmiÅŸtir. Okul öncesi çocuk grubunun beslenmeleri tamamen baÅŸkalarına baÄŸlı oldukları için bu yaÅŸ grubunda görülen aşırı yemek yeme yani ÅŸiÅŸmanlık daha çok anne, baba ve bakıcıların hatasıdır. Enerji tüketiminin artmasıyla fazla tüketilen bu enerji yaÄŸ olarak vücutta depolanır ve aşırı kilo alımı ile kendini gösterir.

Okul öncesi çocuklarda saÄŸlıklı beslenmeye iliÅŸkin öneriler aÅŸağıda sıralanmıştır:

Çocukların saÄŸlıklı beslenmesi için dört besin grubunda bulunan çeÅŸitli besinlerden yeterli miktarlarda ve dengeli bir ÅŸekilde tüketmeleri gerekmektedir. Süt grubunda yer alan süt, yoÄŸurt, et grubunda yer alan et, tavuk, yumurta, peynir, kuru baklagiller, sebze ve meyve grubu ve tahıl grubuna giren ekmek, bulgur, makarna, pirinç vb. besinlerin her öÄŸünde yeterli miktarlarda tüketilmesi önerilmektedir.
Çocukların özellikle kemik ve diÅŸ geliÅŸimi için günde 2-3 su bardağı kadar süt veya yoÄŸurt, 1 kibrit kutusu kadar beyaz peynir tüketmeleri önemlidir. Günlük beslenme planı içine yüksek kaliteli proteinlerden 1 yumurta, 500 ml süt veya yoÄŸurt, 1 köfte kadar et veya 1 porsiyon kurubaklagiller tüketiliyorsa çocuk için protein alımı yeterlidir.
Çocuklar için en önemli öÄŸün kahvaltıdır. Bütün gece süren açlıktan sonra, vücudumuz ve beynimiz güne baÅŸlamak için enerjiye gereksinim duymaktadır. Çocukların her sabah düzenli olarak kahvaltı yapma alışkanlığı kazanmalarına özen gösterilmelidir. Peynir, haÅŸlanmış yumurta, taze meyve suyu, birkaç dilim ekmek veya 1 bardak süt, poÄŸaça, mandalina çocuklar için yeterli ve dengeli bir kahvaltı örneÄŸidir.
Gün boyu fiziksel ve zihinsel performansın en üst düzeyde tutulabilmesi, düzenli olarak ara ve ana öÄŸünlerin tüketilmesi ile mümkündür. Bu nedenle, öÄŸün atlanmamalıdır. Günlük tüketilecek besinlerin 3 ana, 2 ara öÄŸünde alınması en uygun olanıdır.
Yüksek oranda ÅŸeker ve ÅŸekerli besinler çocukların beslenmesi için olumlu deÄŸildir. Åžeker alımı ile iÅŸtahsızlık ve diÅŸ çürümeleri arasında sıkı bir iliÅŸki vardır. Bu riski azaltmak veya en aza indirmek için ÅŸekerli içeceklerin, tatlıların, bisküvi, çikolata gibi besinlerin fazla tüketilmemesi özellikle ara öÄŸünlerde çocuklara verilmemesi bu besinler yerine taze meyvelerin tüketilmesi önerilmektedir.
YetiÅŸkinlere ve okul çağındaki çocuklara kıyasla okul öncesi çocukların beslenmesinde ÅŸeker besinlerle alınan enerjinin çok daha fazlasını saÄŸlar. Yüksek oranda ÅŸeker tüketen çocukların beslenmelerine bakıldığında asıl ÅŸeker kaynağının meyveli ÅŸekerler, hazır meyve suları, kolalı içecekler oluÅŸturmaktadır. Bu içecekler yerine taze sıkılmış meyve suları, süt, ayran vb. içeceklerin tüketimi tercih edilmelidir.
SaÄŸlıklı yaÅŸam için çocuklara el yıkama ve diÅŸ fırçalama alışkanlığının kazandırılması çok önemlidir. Kirli eller, basit bir soÄŸuk algınlığından ölümcül hastane enfeksiyonlarına kadar pek çok hastalığın nedeni olabilmektedir. Bu nedenle çocuklara, özellikle yemek yemeden önce ve sonra, tuvalete girdikten sonra, dışarıda oyun oynadıktan sonra, dışarıdan eve gelince ellerini, ılık akan su altında sabun ile iyice ovuÅŸturarak yıkamaları konusunda alışkanlık kazandırılması gerekmektedir.