Menopoz, doÄŸurganlık yeteneÄŸinin kaybolduÄŸu 48-55 yaÅŸ arası dönemdir.Beslenme durumu, sosyo-ekonomik durum, aşırı alkol ve aşırı kahve içilmesi menopozu etkileyen faktörler arasındadır.

Menopozda, organizmada önemli deÄŸiÅŸiklikler oluÅŸmaktadır. Bunların başında, hormonal deÄŸiÅŸiklikler gelir. Hipofizden salgılanan hormonlarda artış gözlenir. Düzgün adet görme ve üreme fonksiyonunu oluÅŸturan sistemdeki bozukluklar nedeniyle yumurtalık fonksiyonu azalır. Bunun sonucunda kadın için önemli bir hormon olan östrojenler düÅŸer, gonadotropinlerde artış ortaya çıkar ve kadında önemli saÄŸlık problemleri gözlenir.

Psikoendokrin Değişiklikler: Bunlar baş ağrısı, sinirlilik, uyku bozuklukları, depresyon, aşırı terleme, halsizlik ve yorgunluktur.

Ciltte OluÅŸan DeÄŸiÅŸiklikler: Deride gevÅŸeme, incelme, transparan bir görünüm, damarların belirgin hale gelmesi, yaraların geç iyileÅŸmesi ve morluklar oluÅŸur.

Üregenital Sistemdeki DeÄŸiÅŸikler: Östrojen eksikliÄŸinde vajen epiteli de incelir.Mikroorganizmaların üremesine uygun hale gelir.

Enerji Harcamasındaki DeÄŸiÅŸikler: Menopoz döneminde vücutta oluÅŸan bazı deÄŸiÅŸiklikler (hormonal deÄŸiÅŸiklikler vb.) nedeniyle enerji harcamasında azalma oluÅŸur. Bunların sonucunda ÅŸiÅŸmanlık geliÅŸir.

Vücut Kompozisyonundaki DeÄŸiÅŸiklikler: Vücut kompozisyonundaki deÄŸiÅŸmenin nedeni olarak; fiziksel aktivitenin azalması ve hormon düzeylerindeki azalma gösterilmektedir. Menopoz sonrası östrojen düzeyindeki azalma besin alımı, fiziksel aktivite seviyesi ve adipoz doku dağılımını etkileyebilmektedir.

Menopoza girmiÅŸ kadınlarda kardiyovasküler hastalıklar, osteoporozis gibi hastalıkların geliÅŸme riski fazladır. Kardiyovasküler hastalıkların geliÅŸmesinde sadece östrojen hormonu deÄŸil menopoz öncesi kadının beslenme durumu (hayvansal kaynaklı yaÄŸların yüksek oranda tüketilmesi gibi), ÅŸiÅŸmanlık, sigara kullanımı da menopoz sonrası etkendir.
Osteoporozis kemiklerden kalsiyum kaybının artması sonucunda kemiklerin kolaylıkla kırılması hastalığıdır ve menopoza girmiÅŸ kadınlarda daha sık görülür.

Çocuk ve adölesanlarda kemik oluÅŸumu kaybından fazladır. 30 yaşından sonra kemik kaybı baÅŸlar.Genelde kadınların kemik mineral yoÄŸunluÄŸu erkeklerden düÅŸüktür.Kemik kaybı hızı menopozda önemli ölçüde artar. Menopozdan sonraki kemik kaybının esas nedeni östrojen yetersizliÄŸidir.

Yüksek düzeyde kafein, protein ve sodyum idrarda kalsiyum atımını arttırır. Fosfat içeren içeceklerin aşırı tüketilmesi de kemik yoÄŸunluÄŸunu azaltır. Antikoagulan, antiasit ilaçlar, alkol, barbitüratlar ve sigara osteoporoz riskini arttırır.

Osteoporozisten Korunmak Ä°çin Beslenmede Dikkat Edilecek Hususlar

Her yaÅŸ döneminde yeterli kalsiyum tüketilmelidir. Kalsiyum için en iyi kaynak süt ve süt ürünleridir. Sütün dışında özellikle yeÅŸil yapraklı sebzeler, kuru baklagiller ve pekmez kalsiyumdan zengindir.
Mineral içeriÄŸi yüksek sert suların içilmesi tercih edilmelidir.
D vitamini gereksinimi karşılanmalıdır. GüneÅŸ ışınlarından uygun ÅŸekilde ve düzenli olarak yararlanılmalıdır. Kış günlerinde öÄŸle vakitleri, yaz aylarında ise kuÅŸluk ve ikindi vakitlerinde güneÅŸlenilmelidir.
Ä°çme ve kullanma sularının florid içeriÄŸinin litrede 0.7-1.2 mg düzeyinde olması kemik ve diÅŸ saÄŸlığı açısından önemlidir.
Aşırı posa tüketiminden sakınılmalıdır.
Aşırı protein tüketiminden kaçınılmalıdır. Çünkü yüksek proteinli diyet idrarla kalsiyum atımını arttırır ve osteoporozis için önemli bir risk faktörüdür.
Aşırı fosfor tüketiminden kaçınılmalıdır. Proteinli besinler genelde fosfordan da zengindir.Protein yeterli düzeyde alınırsa aşırı fosfor alımı da önlenir.
Yemeklere aşırı tuz eklemekten ve tuzlanmış besinleri aşırı tüketmekten sakınılmalıdır. Çünkü aşırı tuz, idrarla kalsiyum atımını arttırmaktadır.
Sigara içilmemelidir. Sigara kan kortizon düzeyini artırarak 25-hidroksi D vitamininin, Aktif ÅŸekli 1-25 dihidroksi D vitaminine dönüÅŸümünü azaltır. Aynı ÅŸekilde kandaki C vitamini düzeyini ve serum östrojen düzeyini de düÅŸürür.
Düzenli fiziksel aktivitede bulunulmalıdır. Fiziksel aktivite gençlikte kemik kütlesini arttırır, yaÅŸlılıkta ise kemik kaybını önler.Her gün en az 30 dakika yürüyüÅŸ gereklidir.
Alkolden sakınılmalıdır. Alkol, kemik oluÅŸum hücrelerini harap eder ve kalsiyum emilimini bozar.
Aşırı incelikten kaçınılmalıdır. Beden Kütle indeksi 25’in altına inmemelidir.Çünkü menopozdan sonra vücut, yaÄŸ dokusundakiöstrojenden de yararlanmaktadır.
Özellikle aliminyum içeren antiasitlerden, kortizonlu ilaçlardan sakınılmalıdır.
Aşırı kafein tüketilmemelidir. Kafein içeren içeceklerin sık tüketiminden kaçınılmalıdır.
Osteoporozis, menopozda görülen en önemli saÄŸlık sorunudur.Yukarıdaki beslenme önerilerinin yanı sıra, menopozda kardiyovasküler hastalık ve ÅŸiÅŸmanlık riskinin yüksek olması nedeniyle diyetin enerjisi ve yaÄŸ oranına da dikkat edilmelidir.